İBNÜRREFİK AHMET NURİ

 

 (26 Şevval 1283/Mart 1866 ? 1874, Üsküdar/İstanbul - 6 Mart 1935, Ankara)

Oyun yazarı, aktör. İbnürrefik Ahmet Nuri’nin kendi hayatını kaleme aldığı metinde doğum tarihi 1874 olarak geçerken, Mehmed Rebii Hatemi Baraz’ın hazırladığı kitapta 1866 olarak geçmektedir. Ahmet Nuri Bey, babası Refik Bey’in vasiyeti üzerine onun adını da kullandı. Soyadı kanununun çıkmasının ardından en sevilen oyunlarından olan Sekizinci’nin adını soyadı olarak tercih etti. Fes nazırı Süleymanpaşazade müstantik Mehmet Refik Bey’in oğludur. Aslen Çemişgezekli olan dedesi Süleyman Fevzi Paşa’nın Salacak’taki yalısında doğdu. İlk eğitimini Doğancılar Sıbyan Mektebi’nde tamamladı, ardından Üsküdar’da Rüstem Paşa Mekteb-i İptidaisi'nde ilkokul eğitimini aldı. Bir süre Paşakapısı Askerî Rüştiyesi'ne devam ettikten sonra 1881'de Mekteb-i Sultaniye’ye kaydoldu, eğitimini 1884'te yarım bıraktı. 1884'te Hariciye Nezareti Mektupçu Kalemi’nde çalışmaya başladı, 1886'da Karantina İdaresi Muhasebe Kalemi’ne geçti. Ancak Lozan Antlaşması’ndan sonra idarenin dağılması üzerine buradan emekli oldu (1924). 1885'te Salimbeyzâde Fatma Zağfer Hanım ile evlendi ve bu evlilikten ikisi kız, üçü erkek olmak üzere beş çocuğu oldu.

Galatasaray’da okuduğu sırada Güllü Agop tarafından Gedikpaşa’da kurulan Osmanlı Tiyatrosu’ndaki oyunlara sık sık gitmesi nedeniyle tiyatroya olan ilgisi artmış, Mekteb-i Tıbbiye ve Harbiye’den bazı arkadaşlarıyla kurduğu mahalle tiyatrosunda ramazan geceleri konu komşuya, aralarında Namık Kemal’in Zavallı Çocuk piyesinin de bulunduğu temsiller vermiştir. 1908’den sonra zaman zaman sahneye çıktı, 1915'te Darülbedayi’nin yönetim kurulunda görev yaptı. 1918-19'da Fenerbahçe Spor Kulubü’nün başkanlığını yaptı. Türk sinemasının ilk komedisi olan 1921 yapımı Bican Efendi Vekilharç adlı oyunun senaryosunu yazdı. Bir ara Mahmut Yesari ve Reşat Nuri ile birlikte Kelebek adıyla bir mizah dergisi çıkardı (1923-24, 77 sayı); 1932’de girdiği Ankara Halkevi Tiyatrosu’nda ölümüne kadar rejisör olarak çalıştı.

İlk tiyatro denemesi olan “Çoban Kızı” adlı komedisinin tutulması, tiyatroculukta kalmasında ve uyarlama oyunlar hazırlamasında etkili oldu. Elliyi aşkın yapıtının çoğu Fransız yazarlardan Türkçeye uyarladığı vodvil ve komedi tarzında oyunlardır. Bir kısmı basılan uyarlamaları döneminde oldukça başarılı bulunmuş ve Ahmet Vefik Paşa’nın uyarlamalarından sonra ikinci sırada geldiği kabul edilmiştir. Ancak uyarlamalarının çoğunda özgün yapıtı belirtmemiştir.

Oyun yazarlığının yanında oyunculuğu da olan İbnürrefik Ahmet Nuri, II. Meşrutiyet’ten sonraki yıllarda defalarca sahnelenen Namık Kemal’in Vatan yahut Silistre piyesinde Miralay Sıtkı Bey rolünde başarılı olmuştur. Darülbedayi’den ayrılan arkadaşlarıyla Kadıköy’de 16 Şubat 1911 tarihinde Yeni Tiyatro Cemiyeti adlı tiyatro derneğinin kurucuları arasında yer almıştır. Bu derneğin diğer kurucuları, Eksercizade Osep, Celal Esat, Cenap Şehabeddin, Hüseyin Suad, Sami Said, Şehabeddin Süleyman, Salah Cimcoz, Asım, Müfit Ratip ve Nigar Münir’dir. Yeni Tiyatro topluluğu, maddi sıkıntılar nedeniyle 1923'te dağılmıştır.

Ankara’ya yerleşene kadar Fırsat Yoksulu, Gelin-Kaynana, Gücü Gücüne Yetene, Kadın Tertibi, Açık Bono, Cereme, Dengi Dengine, Eski Adetler, Gerdaniye Buselik, Üç Misli, Aşk-ı Atik, Büyük Yemin, Harika, Hisse-i Şayia, Kısmet Değilmiş, Kuduz, Madde-i Asliyye, Turabizadeler, Yeni Dünya, Banka Müdürü, İki Ateş Arasında, Münafıklık, Sekizinci, Asri Hülyalar, Ceza Kanunu Fırtınadan Sonra, Kara Haber, Bayramlık, Ferhunde, Olağan Şey, Metres-Zevce, Minnettarlık, Arayan Belasını da Bulur Mevlasını da, Çürük Merdiven, Faka Basmaz, Zülkarneyn, Büyük Baba, Huriye’nin Dolabı, Kaynanaya Hülul Etme Usulü ve Şair adlı oyunları yazdı. 1934'te Türk-Rus ortak yapımı olan Türkiye’nin Kalbi: Ankara adlı belgeselde oynadı. 1932'de Ankara'ya yerleşti. Burada Şer’iye Mahkemesinde, Belkıs ve Himmet’in Oğlu adlı oyunları yazdı.

Oyunları ve hikâyeleri; Dersaadet, İnci Mecmuası, Kalem, Mudhike, Resimli Ay, Resimli Roman, Sevimli Ay, Zekâ, Türk Dünyası, Ümid, Yarın, Yeni Kitap vbg. dergi, mecmua ve gazetelerde tefrika edildi.

Tefrika Oyunları: Açık Bono, Gerdaniye Buselik, Harika, Üç Misli, İzdivaç Projesi, Arayan Belasını da Bulur Mevlasını da, Bayramlık, Faka Basmaz, Ferhunde, Fırtınadan Sonra, Huriye’nin Dolabı, Kara Haber, Olağan Şey, Turabîzâdeler, Banka Müdürü, Büyük Yemin, Kuduz, Madde-i Asliyye, Minnettarlık Münevver’in Hasbıhali, Eski Adetler, İki Ateş Arasında, Şair, Tecdid-i Nikâh, Zülkarneyn, Yeni Dünya, Zuhal Burcunda, Kaynanaya Hulûl Etme Usûlü.

Ahmet Nuri Sekizinci’nin oyunlarının tümünün tam metinleri Mehmed Rebii Hatemi Baraz tarafından derlenerek yayımlandı (İbn-ür Refik Ahmet Nuri Sekizinci, I-II-III, Ank.: Kültür Bakanlığı, 2001).

Sahnelenen eserleri: Çoban Kızı, Asri Olalım, Ana Kurbanı, Hacı Mansur, Yavuz Hırsız, Arayan Belasını da Bulur Mevlasını da, Bayramlık, Ferhunde, Kara Haber, Kaynana, İnat, Nâkıs, Metres-Zevce, Zülkarneyn.

Hakkında Hazırlanan Tezler: Koray Üstün, "İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci’nin Tiyatroları Üzerine Bir İnceleme", YLT, Dan. Yrd. Doç. Dr. Serdar Odacı, Hacettepe Üni. SBE Türk Dili ve Edebiyatı ABD Yeni Türk Edebiyatı BD., Ank.: 2013, 216 s.; Erengül Arslantaş, "İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci'nin Tiyatro Eserlerinde Sosyal Hayat", YLT, Dan.: Prof. Dr. Ali Şükrü Çoruk, İstanbul Arel Üni. SBE Türk Dili ve Edebiyatı ABD, İst.: 2018, 180 s.

Hakkında Hazırlanan Kitaplar: *Mehmed Rebii Hatemi Baraz, İbn-ür Refik Ahmet Nuri Sekizinci I, Kültür Bakanlığı, Ank.: 2001, 451 s. *Mehmed Rebii Hatemi Baraz, İbn-ür Refik Ahmet Nuri Sekizinci II, Kültür Bakanlığı, Ank.: 2001, 482 s. *Mehmed Rebii Hatemi Baraz, İbn-ür Refik Ahmet Nuri Sekizinci I, Kültür Bakanlığı, Ank.: 2001, 453 s.

Yapıtları: Oyun: *Şair, (Leon Xanroff’un Cher Maitre’inden uyarlama) İst., 1324/1908 *Hoşkadem Gebe, (Henri Boujaue'nin Adél est Grosse’undan uyarlama) İst.: Karagöz Mtb., 1325/1909 *Tecdid-i Nikâh, 1913 *Fırsat Yoksulu-Gücü Gücü Yetene-Kadın Tertibi, (üç oyun birlikte), İst.: Diken Neşriyatı, 1334/1918 *Cereme, İst.: Diken Neşriyatı, 1135/1919 *Dengi Dengine, İst.: Türk Dünyası Mtb., 1335/1919 *Hisse-i Şayia, (Daniel Riche’nin Le Pretexe’inden uyarlama) İst.: Orhaniye Mtb., 1336/1920 *Aşk-ı Atik, İst.: Ümit, 1920 *Kısmet Değilmiş, İst.: Yeni Edebiyat, 1920 *Sekizinci, (Alfred Savoir’ın La Huitième Femme de Barbe-Bleu’sundan uyarlama) İst.: Orhaniye Mtb., 1339/1923 *Sivrisinekler, 1923 *Ceza Kanunu, (Pierre Veber’in Vingt Jours à L’Ombre’ından uyarlama) İst.: Orhaniye Mtb., 1342/1924 *Asri Hülyalar, İst.: İkbal, 1924 *Çürük Merdiven, İst.: Şirket-i Hayriye Mtb., 1927 *Büyük Baba, İst.: İkbal, 1928 *Sınıf Arkadaşı, İst.: Resimli Ay, 1931 *Nakıs, İst.: Resimli Ay, 1931 *Şeriye Mahkemesinde, Ank.: Cumhuriyet Halk Fırkası, 1933 *Himmet’in Oğlu, Ank.: Cumhuriyet Halk Fırkası, 1934 *Son Altes, (Henri Lavda’nın Marki dö Priyola'sından uyarlama) Ank.: Cumhuriyet Halk Fırkası, 1934 *Belkıs, (Gustave Charles’ın’in Berstein le Berceil’ından uyarlama) Ank.: Cumhuriyet Halk Fırkası, 1934.

Kaynaklar: TBEA, c. I, 2001, 430-431/2010, s. 529-530; Kurdakul, Sözlük, s. 357; Necatigil, İsimler, s. 199-200; Ali Süha Delilbaşı, İbnürrefik Ahmet Sekizinci’nin Hayatı, Ank., 1936; Enver Behnan Şapolyo, “İbnirrefik Ahmet Nuri”, Ülkü, S. 38, 1936, s. 119-121; Enver Behnan Şapolyo, “İbnürrefik Ahmet Nuri. Ölümünün 8.inci Yıldönümü Münasebetiyle”, Çınaraltı, S. 78, 1943, s. 11-12; Gövsa, 184; Hüsamettin Bozok, “Sekizinci, Ahmet Nuri, İbnürrefik”, AA, V, s. 1452-1453; Refik Ahmet Sevengil, Türk Tiyatro Tarihi IV: Tanzimat Tiyatrosu, Milli Eğitim B., İst.: 1961; Mustafa Nihad Özön-Baha Dürder, Türk Tiyatrosu Ansiklopedisi, İst., 1967, s. 367-368; Baha Dürder, İ. A. Nuri ve Yapıtları, Varlık, S. 690, s. 13; Refik Ahmet Sevengil, Türk Tiyatro Tarihi V: Meşrutiyet Tiyatrosu, Milli Eğitim B., İst.: 1968; Metin And, Meşrutiyet Döneminde Türk Tiyatrosu, TİBKY, Ank., 1971, s. 110-112; H. Kurtuluş,  “Doğumunun 100. Yıldönümünde İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci”. Türk Edebiyatı, S. 31, 1974, s. 40-41; S. Sokullu, Türk Tiyatrosunda Komedyanın Evrimi,  Kültür Bakanlığı, Ank.: 1979; H. Kurtuluş, “Doğumunun 106. Yıldönümünde İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci”, Boğaziçi, S. 2; 1982; s. 19-20; Niyazi Akı, Türk Tiyatro Edebiyatı Tarihi, Dergâh, İst.: 1989; Aziz Çalışlar, Tiyatro Ansiklopedisi, KB, Ank.: 1995; Mehmed Rebii Hatemi Baraz, İbn-ür Refik Ahmet Nuri Sekizinci (1866-1935) I-II-III, Kültür Bakanlığı, Ank.: 2001; Gıyasettin Aytaş, Tanzimatta Tiyatro Edebiyatı Tarihi, Akçağ, Ank.: 2002; Alemdar Yalçın, II. Meşrutiyette Tiyatro Edebiyatı Tarihi, Akçağ, Ank.: 2002; M. N. Özalp,  "İbn-ür Refik Ahmet Nuri Sekizinci", Türk Yurdu, c. 23, S. 192, 2003, s. 42; TA, XXVIII, s. 274-275; Sevda Şener, Dünden Bugüne Tiyatro Düşüncesi, Dost Ank.: 2010; Koray Üstün, "İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci’nin Tiyatroları Üzerine Bir İnceleme", YLT,  Hacettepe Üni., Ank.: 2013; Emine Bilgehan Türk, "İbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinci'nin Hikâyelerinde Kadın", SUTAD, S. 43, Bahar 2018, s. 173-185; “Sekizinci, İbnürrefik Ahmet Nuri”, TDEA, VII, s. 492; Raşit Çavaş, “Sekizinci, İbnürrefik, Ahmet Nuri”, DBİA, VI, s. 491; Abdullah Uçman, ""Sekizinci, Ahmet Nuri", TDVİA, c. Ek 2, göz. geç. 3. bas. 2019, s. 490; D. Bayraktar, “İbnüİbnürrefik Ahmed Nuri”, YYOA, I, s. 612-613.

*Yayına Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

*Yayınlanma Tarihi: 17 Mart 2026

HİKMET TEMEL AKARSU

 

 

(12 Nisan 1960, Gümüşhane - )

Romancı, öykü ve oyun yazarı. Hezarfen Hezeyan Çelebi, Marquis d’Istambulin, Fukara Peymaneşikest ve Hikmet Akarsu imzalarını da kullandı. Nadide Hanım ile memur Ali Rıfkı Akarsu’nun oğlu. Dokuz yaşında ailesiyle birlikte İstanbul'a yerleşti. Öğrenimini İstanbul’da Selimiye İlkokulu, Haydarpaşa Lisesi ve İTÜ Mimarlık Fakültesi’nde tamamladı. 1982-85 arasında lisanslı olarak eskrim yaptı. Bir süre mimarlık, lokal işletmeciliği ve yayıncılıkla (Bebekus’un Kitapları) uğraştı. Kent FM’de “İnteraktif Entelijansiya” adlı kültür-magazin programını yaptı. Refah Partisi milletvekili Şevki Yılmaz’a hakaret ettiği gerekçesiyle yargılandığı davadan aklandı. PEN Yazarlar Derneği, TYS ve Mimarlar Odası üyesi. İstanbul’da yaşıyor; bir çocuk babası.

Tiyatro için oyunlar ve radyo oyunları yazdı. Oyunları Devlet tiyatrolarının repertuvarına alındı, TRT’de seslendirildi. Kendisini, “Kadıköy yakasında etkili olan ‘Kaybedenler Kulübü’ adlı underground rock ya da nihilist akımın ‘vakanüvisi’” olarak tanımlıyor. Yazıları, söyleşileri ve soruşturmaya verdiği yanıtları; Aydınlık Kitap, Cumhuriyet Kitap, Dosto, E, EK Eleştirel Kültür, Gösteri, Hürriyet KitapSanat, İmge Öyküler, 45lik, Lacivert, Mimaran, Notos, Papirüs, Pathos, Posta, Radikal, Radikal Kitap, Roman Kahramanları, Varlık, Yasakmeyve vbg. dergi ve gazete eklerinde yayımlandı. Roman, öykü, deneme, makale, eleştiri, oyun ve senaryo yazarlığı da dahil olmak üzere edebiyatın hemen hemen her alanında ürün verdi.

Edebiyat dünyasına 1989 yılında yayımlanan ilk romanı Alelade ile adım attı. Eserlerinde sıklıkla “öteki”nin dünyasına eğilen yazar, toplumsal normlara aykırı düşen ancak kendi içsel gerçekliklerinde varoluş mücadelesi veren karakterleri merkezine alır. Bu karakterler genellikle varoluşsal krizler, yabancılaşma, kimlik bunalımları yaşar ve toplumsal düzenle çatışırlar. Akarsu’nun üslubu, zaman zaman “kara edebiyat” ve “yeraltı edebiyatı” sınırlarında gezinir; kahramanları felsefi bunalımlar yaşayarak kendilerini izole edebilir, hatta kişisel adalet ve ahlak anlayışları çerçevesinde radikal eylemlere yönelebilirler.

Kayıp Kuşak Serisi: Alelade (1989), Çaresiz Zamanlar (1991), Yenik Ordunun Subayları (1991), Sevgili Superi (1991). Bu seride Türkiye’nin 1968-1980 arası çalkantılı dönemi, sokak çatışmaları ve toplumsal cinnet hali, özellikle kadın-erkek ilişkileri eksenindeki bireysel çatışmalar üzerinden anlatılır.

İstanbul Dörtlüsü (Rock’n Roman): Kaybedenlerin Öyküsü (1998), İngiliz (1999), Küçük Şeytan (1999), Media (2000). Bu seride yazar, Halit Ziya’dan Oğuz Atay’a uzanan “tutunamayanlar” anlatı geleneğini modern bir yorumla sürdürür. Kentleşme, dijitalleşme, reklam çağı ve Doğu-Batı çatışması ekseninde bireyin yabancılaşması ve kimlik bunalımı mimari öğelere kadar sinen bir dikkatle işlenir.

Ölümsüz Antikite Serisi: Asesksüel Koloni ya da Antiope (2002), Siber Tragedya ya da İphigeneia (2003), Casus Belli ya da Helena (2003). Mitolojiden beslenen bu avangart seride, antik kahramanların modern veya fütüristik dünyadaki yansımaları üzerinden insanlık durumu sorgulanır. Özellikle Siber Tragedya, yapay zeka, teknoloji-kapitalizm ilişkisi gibi temalarıyla Türk edebiyatında cyberpunk türünün ilk örneklerinden sayılabilir ve distopik edebiyat açısından da önemlidir.

Türk Ortaçağı Serisi: Özgürlerin Kaderi (Roman/Oyun, 2008), Konstantinopolis Kapılarında (2012). Yazarın “bahadırlık romanı” olarak tanımladığı bu eserlerde, Malazgirt Zaferi ve Anadolu’nun Türkleşmesi gibi tarihi olaylar, klasik tarih anlatılarından farklı olarak bireysel onur, ahlaki düzen ve milletin karakteri üzerinden işlenir.

Hakkında Hazırlanan Tezler: Doktora Tezi: Mehmet Fidan, “Hikmet Temel Akarsu’nun Eserlerindeki Fantastik Ögeler ev Eğitim Odaklı Değerler”, Dan.: Prof. Dr. Osman Gündüz, Atatürk Üni. Eğitim Bilimleri Ens. Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi ABD, Erzurum: 2017, 326 s.

Repertuvara Alınmış Oyunları: Yazar Ajanı (DT), Asilzadeler – (Ömer Seyfettin'den Uyarlama; DT), Ekodekalog (DT), Osmanlı Sefiri, (Devlet Tiyatroları), Çevreci Dede (Çocuk Oyunu, DT), Çariçenin Fendi (DT), Malazgirt: Özgürlerin Kaderi (DT), Yurtdışı Sevdası (DT), Taşhan (DT), Tarihçiler (DT), Vandallar (DT), Ruhbanlar (Devlet Tiyatroları), Müridler (DT), Yanarım Aşkın Oduna Düşüben (DT), Özgürlük Başka Yerde (DT), Felekleri Temaşa (DT)

Repertuvara Alınmış Radyo Oyunları: Çalınan Tez (TRT), Taşhan (TRT), Yurtdışı Sevdası (TRT)

Yapıtları: Roman-Novella: *İligves İrepus, İst.: Kıyı, 1989 *Alelade, İst.: Bebekus, 1989 *Yenik Ordunun Subayları, İst.: Bebekus, 1990 *İstanbul Dörtlüsü: 1- Kaybedenler’in Öyküsü (Rock’n Roman), İst.: Can, 1998 *İstanbul Dörtlüsü: 2- İngiliz, İst.: İnkılâp, 1999 *İstanbul Dörtlüsü: 3- Küçük Şeytan, İst.: İnkılâp, 1999 *İstanbul Dörtlüsü: 4- Media, İst.: İnkılâp, 2000 *Kayıp Kuşak 1: Alaladelik Çağı, İst.: İnkılâp, 2000 *Kayıp Kuşak 2: Çaresiz Zamanlar, İst.: İnkılâp, 2001 *Kayıp Kuşak 3: Yeniklerin Aşkı, İst.: İnkılâp, 2001 *Kayıp Kuşak 4: Sevgili Superi, İst.: İnkılâp, 2001 *Ölümsüz Antikite 1: Aseksüel Koloni  ya da Antiope, İst.: Telos, 2002 *Ölümsüz Antikite 2: Siber Tragedya ya da İphigeneia, İst.: Telos, 2003; *Ölümsüz Antikite 3: Casus Belli ya da Helena, İst.: Telos, 2003 *Özgürlerin Kaderi, İst.: Nefti, 2008 *Konstantinopolis Kapılarında, İst.: Doğan Kitap, 2012 *Nihilist, İst.: Doğan Kitap, 2010 * Duygusal Yolculuklar 1: Symi'de Aşk, İst.: 1984, 2017 * Duygusal Yolculuklar 2: Sozopol'de Sonyaz, İst.: 1984, 2018 * Duygusal Yolculuklar 3: Elveda Venedik, İst.: 1984, 2022 *Duygusal Yolculuklar 4: Barselona'da Bir Gece, İst.: 1984, 2023 / Öykü: *Çaresiz Zamanlar, İst.: Varlık, 1993 *Babalar ve Kızları, İst.: İnkılâp, 2005 *Dekadans Geceleri, İst.: Varlık, 2008 *Şairlerin Barbar Sofraları ve Diğer Öyküler, İSt.: Doğan Kitap, 2013 / Hiciv: *Aydın Muhiti, (Hezarfen Hezeyan Çelebi adıyla) İst.: Boyut, 1995 / Monografi: *Lodoslaraltında Bostancı... Ve... Bağdat Caddesi, İst.: Heyamola, 2010 / Anı: *Matem Güncesi, İst.: Verita, 2023 / Oyun: *Osmanlı Sefiri- Bütün Oyunları: 1, İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2016 *Çariçe'nin Fendi-Bütün Oyunları: 2, İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2017 *Yunus Emre,: Yanarım Aşkın Oduna Düşüben-Bütün Oyunları: 3, İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2017 *Malazgirt: Özgürlerin Kaderi- Bütün Oyunları:4, İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2017 *Teolojik Dörtlü-Tragedyalar: Tarihçiler, Vandallar, Ruhbanlar, Müridler-Bütün Oyunları: 5, İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2017 *Gelenekten Cittaslow'a Taraklı, İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2018 *Rant Rezidans (Yazar Ajanı, Ekodekalog ve Rant Rezidans oyunları), Bütün Oyunları: 6, İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2019 *Yurtdışı Sevdası (Yurtdışı Sevdası, Taşhan ve Özgürlük Başka Yerde oyunları), Bütün Oyunları:7; İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2019   *Felekleri Temaşa (Felekleri Temaşa, Çalınan Tez ve Asilzadeler oyunları), Bütün Oyunları: 8,  İst.: Verita/Küçük Yayıncı, 2020 / Çocuk Kitapları: *Güzelçamlı’nın Kayıp Panteri, İst.: Can, 2005 *Çevreci Peri Masalları:1 - Çevreci Peri, Çizmeli Kedi, 2010 *Çevreci Peri Masalları:2 - İlham Perisi, Çizmeli Kedi, 2011  *Çevreci Dede, İst.: Doğan Egmont, 2013 *Çevreci Dede 2 - Kış Oyunları, İst.: Doğan Egmont, 2014 *Uzayı Peri, İst.: Çizmeli Kedi, 2011 *Çevreci Peri Masalları:3 - Uzaylı Peri, Çizmeli Kedi, 2011 *Çevreci Peri Masalları:4 – Sultan Peri, Çizmeli Kedi, 2013 *Çevreci Dede: Yaklaşan Tehlike, İst.: Doğan-Egmont, 2013 *Şapşal Şirinler Olimpiyat Yolunda, Çizmeli Kedi, 2014 *Çevreci Dede 2: Kış Oyunları, İst.: Doğan-Egmont, 2014 *Çevreci Dede 3: Çocuklar Dünyayı Kurtarabilir, İst.: Doğan-Egmont, 2016 *Birleşmiş Melekler, Çizmeli Kedi, 2016 Mimarlık: *Kültür Köprüleri-1/Selanik ve Kavala Bölgesindeki Osmanlı-Türk Mimari Mirası, (Meltem Ezel Çırpı, Seda Kaplan ve Nevnihal Erdoğan ile birlikte), Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Vakfı, 2016 *Kültür Köprüleri-2/Üsküp ve Ohri Bölgesindeki Osmanlı - Türk Mimari Mirası, (Belma Alik ve Nevnihal Erdoğan ile birlikte), Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Vakfı, 2016 *Edebiyatta Mimarlık, (Nevnihal Erdoğan ile birlikte), İst.: YEM, 2016 *Gelenekten Cittaslow'a Taraklı (Nevnihal Erdoğan'la birlikte), İst.: Verita, 2018  *Mimar Gözüyle Gelibolu, (Nevnihal Erdoğan ile birlikte), İst.: Verita, 2019 *Sinemada Mimarlık (Nevnihal Erdoğan ve Türkiz Özbursalı ile birlikte), İst.: 2020; güncellenmiş 3.baskı: İst.: YEM, 2025 *Çağdaş Türk Edebiyatında Mimarlık (Nevnihal Erdoğan ve Türkiz Özbursalı ile birlikte), İst.: YEM, 2021 *Çağdaş Dünya Edebiyatında Mimarlık, (Nevnihal Erdoğan ve Türkiz Özbursalı ile birlikte), İst.: YEM, 2021 *Çağdaş Edebiyatta Mimarlık (Türk ve Dünya” şeklinde iki ayrı kitap olarak yayımlanan eserlerin içerikleri, kapak tasarımı ve boyutu güncellenmiş yeni baskısı; Nevnihal Erdoğan ve Türkiz Özbursalı ile birlikte), İst.: YEM, 2025 *Felsefede Mimarlık (Nevnihal Erdoğan ile birlikte), İst.: YEM, 2025 *Opera ve Balede Mimarlık (Nevnihal Erdoğan ve Leyla Gafarova ile birlikte), İst.: YEM, 2025 / Derleme: *Perdede Notalar (Emre Karacaoğlu ve Yavuz Angınbaş ile birlikte), İst.: Verita, 2021 *Edebiyatta Denizcilik, Denizcilikte Edebiyat, (Emre Karacaoğlu ile birlikte), Naviga, 2022 *Edebiyatta Hukuk (Fırat Pürselim-Rana Hima-Sabri Kuşkonmaz-Türkiz Özbursalı-Fuat Sevimay'la birlikte), İst.: Papirüs, 2023 / Yabancı Dilde Yayınlanan Eserleri: (İngilizce): *Losers' Tale Kaybedenlerin Öyküsü, (Çev.: Emre Karacaoğlu), Amazon Kindle Book *Full Moon Party / Dolunay Partisi, (Çev.: Emre Karacaoğlu), Amazon Kindle Book *West End Girls, (Çev.: Emre Karacaoğlu), Amazon Kindle Book *Cihangir At Dawn / Şafak Vakti Cihangir, (Çev.: Emre Karacaoğlu), Amazon Kindle Book *My Canticle / Neşide’m, (Çev.: Emre Karacaoğlu), Amazon Kindle Book *Fathers and Daughters / Babalar ve Kızları, (Çev.: Emre Karacaoğlu), Amazon Kindle Book *Architecture in Fictional Literature, Bentham Books, 2021 *Love in Symi - Emotional Journeys:1 (Çev.: Nefise Mandaci), Amazon Kindle Book *Architecture in Contemporary Literature (Nevnihal Erdoğan'la birlikte), Bentham Books, 2023 *Architecture in Cinema (Nevnihal Erdoğan'la birlikte), Bentham Books, 2024 *Fall in Sozopol - Emotional Journeys:2 (Çev.: Nefise Mandaci), Amazon Kindle Book, 2024 *Architecture in Fictional Literature (Nevnihal Erdoğan'la birlikte), Bentham Books, 2025

Kaynaklar: TBEA, c. I, 2001, s. 42 / 2010, s. 49; M. Küpüşoğlu, “Bir Rock Romanı”, Cumhuriyet Kitap, S. 454, 29 Ekim 1998; Barlas Özarıkça, “Kadıköy Sound”, Varlık, Aralık 1998; M. Küpüşoğlu, “Küçük Burjuva Aydınının  Anatomisini Çıkardım”, Cumhuriyet Kitap, S. 541, 29 Haziran 2000; Hüseyin Su-Ömer Lekesiz, “Öykücüler ve Öykü Kitapları Sözlüğü -2”, Hece Öykü, S. 2, Nisan-Mayıs 2004, s. 148; Emre Karacaoğlu, “Bir İstanbul Yazarının Yitirilmiş ‘Hulya’ları”, Cumhuriyet Kitap, S. 952, 15 Mayıs 2008; Göktuğ Halis, “Özgür Olmanın Bedeli”, Radikal Kitap, 23 Mayıs 2008, s. 14; Hüseyin Aslan, "Beyhudelik Duygusuyla Sarsılmak", Radikal Kitap, S. 469, 12 Mart 2010, s. 10.

*Yayına Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

*Yayınlanma Tarihi: 10 Mart 2026

ÂBÎDİN (Baba)

 ÂBÎDİN (Baba) ( - 1325/1909)

 Bektaşı Şairleri’nde şair hakkında şu bilgilere rastlıyoruz: "1877 (H. 1293)’te Yanya'da Leskovik dergâhını uyandırmıştır. Son zaman larda meflûç bir halde idi. İsmini sordukları zaman kara tahtaya “Ali” diye yazardı.

Kaynaklar: Ergun, Türk Şairleri c. 1, s. 20-21.

*Yayına Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

*Yayınlanma Tarihi: 5 Mart 2026 

ÂBÎD (Kayserili)

 ÂBÎD (Kayserili)

Kayseri'lidir. Vaktinin çoğunu gezmekle ve gittiği memleketlerin halk şairleriyle meydan olarak, tekerlemeler yapmakla geçirmiş, en çok koşma ve semaileriyle göze çarpmış bir şairdir.

Kaynaklar: Ergun, Türk Şairleri c. 1, s. 20.

*Yayına Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

*5 Mart 2026 tarihinde yayımlandı.

MUSTAFA HAKİ ABACI

 ABACI, MUSTAFA HAKİ

 Ressam ve yazar. Sivas Cumhuriyet Üni. Resim Bölümü'nde lisans eğitimini tamamladı. Birçok ulusal ve uluslararası sergilere katıldı. Hilal Sevgen Abacı ile evli ve iki çocuk babasıdır.

Yapıtları: Çocuk Kitapları: *Kuyruğunu Kaybeden Tavşan, (Hilal Sevgen Abacı ile birlikte), Ank.: Patik Kitap, 2024

Kaynaklar: Patik Kitap web sitesi, erişim tarihi: 18 Ekim 2025

*Düzenlenme Tarihi: 3 Mart 2026

*Yayına Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

HİLAL SEVGEN ABACI

 

ABACI, HİLAL SEVGEN

Ankara Gazi Üni. Resim Bölümü’nde lisans ve lisansüstü eğitimini tamamladı. Ulusal ve uluslararası birçok sergiye katıldı. Yenimahalle Bilim ve Sanat Merkezi'nde Görsel Sanatlar/Resim Öğretmeni olarak görev yapıyor. Çocuk kitaplarına olan ilgisi “Bir Deli Rüzgâr” isimli kitabın çizimlerini yapmasıyla başladı. Ankara’da yaşıyor; Mustafa Haki Abacı ile evli ve iki çocuk annesidir. Yazıları Bilim Armonisi gibi dergilerde yayımlandı. Aynı zamanda çocuk kitapları resimliyor.

Hazırladığı Tezler: Yüksek Lisans Tezi: “Anadolu Selçuklu Dönemi Eserlerinde Yer Alan Figürlerin ve Motiflerin Çağdaş Türk Sanatçılarının Eserlerine Etkisi ve Üniversite Özgün Baskı Derslerindeki Kullanımı”, Dan.: Prof. Güler Akalan, Ank.: Gazi Üni. Eğitim Bilimleri Ens. Güzel Sanatlar Eğitimi ABD, 2019, 159 s.

Yapıtları: Çocuk Kitapları: *Kuyruğunu Kaybeden Tavşan, (Mustafa Haki Abacı ile birlikte), Ank.: Patik Kitap, 2024.

Kaynaklar: Patik Kitap web sitesi, erişim tarihi: 18 Ekim 2025

*Düzenlenme Tarihi: 3 Mart 2026

*Yayına Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

BAŞAK SAYAN

 

 

(17 Haziran 1977, Ankara - )

Yazar, oyuncu, senarist ve sunucu. Tam adı Başak Sayan Vardal. 17 Haziran 1977 günü Ankara’da Gülhane Askeri Hastanesi’nde dünyaya geldi. Asker Sözer Sayan ile Almanca Öğretmeni Latife Sayan’ın kızı. Okuduğu okulların tiyatro kollarında aktif olarak çalıştı, öyküler yazarak kendini ifade etmeye çalıştı, bunun yanında ilkokul ve ortaokulda basketbolla ilgilendi. 1995 yılında İstanbul’a yerleşti. Üniversitede iktisat eğitimi alırken Star TV’de çalışmaya başladı. Ardından başka kanallarda kadın ve müzik programları hazırlayıp sunmaya başladı. Aynı yıllarda reklam oyunculuğu da yaptı. Aynı tarihlerde bir televizyon filminde rol aldıktan sonra Fırat dizisinde oynamaya başladı. 2000’de yapmak istediği tek işin oyunculuk olduğuna karar verdikten sonra televizyon dizilerine ağırlık verdi ve bugüne dek çok sayıda ses getiren televizyon dizisinde rol aldı. 2004 yılında rol aldığı Gurbet Kadını, 2006 yılında rol aldığı Geniş Zamanlar ve Yaprak Dökümü adlı dizilerle geniş kitleler tarafından tanındı.

Çocukluğundan beri öyküler yazdı. 2010’da Akşam Gazetesi’nde köşe yazarlığı yapmaya başladı. 2014 yılında tanışıp ABD’nin Washington DC kentinde evlendiği ekonomist Murat Vardal ile bir süre orada yaşadı, ardından 2015 yılında İstanbul’a yerleşti. İki çocuk annesi.

2015’in Kasım ayında yayınlanan ikinci romanı Kelebeğin Kaderi piyasaya çıkar çıkmaz çok satanlar listesine girdi ve aylarca listelerdeki yerini korumayı başardı. 2004 – 2009 arasında astroloji ve astronomi eğitimi aldı.

Rol aldığı film ve diziler: Fırat, 1996; Çılgın Bediş, 1996; Nilgün, 1999; İmparator, 2000, Derman Bey, 2001; Hırsız, 2001; Canım Kocacığım, 2002; Gurbet Kadını, 2003; Bir Dilim Aşk, 2004; Gece Yürüyüşü, 2004; Naciye’yi Kim Sevmez, 2005; Şifre, 2005; Gizli Patron, 2006; Hacı, 2006; Yaprak Dökümü, 2006; Geniş Zamanlar, 2007; O Kadın, film, 2007; Sürgün Hayatlar, 2008; Araf Zamanı, 2012; Harem, 2012; Altındağlı, 2013; Milat, 2015.

Yapıtları: Roman: *Bağlanma Korkusu, İst.: Artemis, 2011 *Kelebeğin Kaderi, İst.: Destek, 2015 *Ölü Kuşların Sessizliği, İst.: Destek, 2016 *Nigâhdar, İst.: İnkılâp Ktb., 2019 *Gülün Açtığı Gece, İst.: İthaki, 2026 / Deneme: *Aşk ve Baştan Çıkarma Üzerine, İst.: Goa, 2010 *Sen Değişirsen Her Şey Değişir, İst.: İnkılâp Ktb., 2019 / Çocuk Kitapları: *Rüzgar Olmak İsteyen Çocuk, İst.: İnkılâp, 2018 *Gölgesini Arayan Çocuk, İst.: İnkılâp, 2018

Kaynaklar: https://www.basaksayan.com.tr/index.php

*Yayına Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

*Yayınlanma Tarihi: 25 Şubat 2026