ADNAN ÖZYALÇINER

(18 Şubat 1934, İstanbul -)

Öykücü. A. Ç., Adnan Çelik, İbrahim Seferzadeler ve James Sullivan imzalarını da kullandı. Asıl soyadı Çelik. Ayşe Hanım ile dokuma işçisi Ahmet Nuri Özyalçıner’in oğludur. Evrensel Basım Yayın tarafından yayımlanan toplu öykülerinin üçüncü kitabı olan “Cambazlar Savaşı Yitirdi – Sağanak”ın girişinde yer alan “Gizli Yaşam Öykümden” başlıklı yazıda yazar doğum tarihi ve soyadı konusunu şu şekilde açıklıyor: “Geçenlerde bir ansiklopediden telefon ettiler. “Yalnızca doğum yılınızı yazmışsınız bize” dediler. “Doğum tarihinizin gününü, ayını da söyler misiniz?” söyledim./…/ Ansiklopedicilere doğum tarihini şıp diye söyleyemedim. Çünkü ben de net olarak bilmiyordum.Nüfus cüzdanımı çıkarıp baktım. 18.2.1934 yazıyor. Ama doğrusu bu da değildi. Annnemle babamın bana söylediklerine, 80 yaşın üstündeki halamın da tanıklığına göre, karlı bir yılbaşı gecesi saat 12’de doğmuşum ben. Annemle babam doğum saatimi elifi elifine saptayamayacaklarına göre 12’ye bir kala ya da 12’yi bir geçe doğmuşumdur. 12’ye bir kala doğmuşsam doğum tarihim 31 Aralık 1933, 12’yi bir geçe doğmuşsam 1 Ocak 1934 olması gerekiyor./…/Çelik soyadımı 1953 yılında mahkeme kararı ile verdiler. Halam Samiye Çelik’le eniştem Nuri Çelik’in manevi evlatları olarak onların nüfusuna kaydedildiğim için bu değişiklik yapıldı.  Doğma büyüme İstanbullu olmakla birlikte Boşnak kökenli bir aileden gelmektedir. İlkokulu bitirmeden bir yıl önce babasını kaybetti, savaş yıllarına denk gelen çocukluk ve ilk gençlik yılları maddi sıkıntılar içinde geçti. 1947’de Kâğıthane 3. Pansiyonlu İlkokulu’nu, 1950’de Eyüp Ortaokulu’nu ve 1955’te İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdi. 1960’ta İÜ Edebiyat Fak. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ndeki öğrenimini yarım bıraktı. İstanbul’un çeşitli semtlerinde eczacı çıraklığı (1948), manavlık (1951-54), dokuma atölyesinde kâtiplik (1955), dergi ve kitap dağıtıcılığı gibi işlerde çalıştı. 1964’te Sivas ve Bitlis’te yedek subay öğretmen olarak askerlik görevini yaptı. Kim dergisi ve Varlık Yayınları’nda başladığı düzeltmenlik işini Cumhuriyet gazetesinde sürdürdü (1959-81). “Sabah Ajansı” başlıklı yazısının yayımlandığı Yeni a dergisi toplatıldı (27. sayı, Haziran 1974), kendisi de komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla ağır ceza mahkemesinde yargılandı ve aklandı. Türkiye Yazarlar Sendikası’nın kuruluşuna katıldı (1974); 15 yıl sendikanın genel sekreterliğinde bulundu. 1980’deki askeri darbeden sonra TYS sorumlusu olarak sendikayı illegal örgüte dönüştürmek suçlamasıyla yargılandı ve aklandı (1983). Kemal Özer ve Edip Özyörük’le birlikte aylık edebiyat dergisi a’yı (29 sayı, 15 Ocak 1956-Haziran 1960) çıkardı, bu dergide Onat Kutlar, Erdal Öz, Kemal Özer, Demir Özlü gibi isimlerle birlikte yazılarını yayımladı. Askerlik dönüşü Mehmet Seyda’yla birlikte James Sullivan imzasıyla bir polis romanı yazdı ve yayımladı. 1970'li yıllarda kaleme aldığı Buruk Acı ve Buğulu Gözler adlı romanları ile Dönüş adlı öyküsü Türkân Şoray imzasıyla yayımlandı, daha sonra sinemaya uyarlandı. Daha sonra Ferit Öngören ve Refik Durbaş’ın çıkardığı ve a dergisinin devamı niteliğindeki Yeni a (27 sayı, Nisan 1972-Haziran 1974) dergisinin son beş sayısını yönetti. Yazarlar ve Çevirmenler Yayın ve Üretim Kooperatifi’nin (YAZKO) yöneticiliğini ve ikinci başkanlığını yaptı. Yazko Edebiyat (1980-84) ve Yazko Çeviri (1981-83) ve Gösteri (1984-86) dergilerinin yazı işleri sorumluluğunu üstlendi. Daha sonra Hürriyet Vakfı Yayınları basın sorumlusu oldu (1986-88), Simavi Yayınları’nda çalıştı. Radyo ve televizyon programları da hazırladı; 1995’te Radyo Umut’ta “Öykü Defteri” adlı programı hazırlayıp sundu; 1998’de TRT-2’deki “Ateşi Çalmak” programının “Emeğin Haritası” bölümünü hazırladı. Sennur Sezer ile birlikte “Kızlar Sınıfı” ve “Seyyar Kâmil” adlı televizyon yapımlarının senaryolarını yazdı. Öyküleri Almanca, Fransızca ve Bulgarca yayımlanan antolojilerde yer aldı. TYS, PEN Yazarlar Derneği, Edebiyatçılar Derneği, Dil Derneği, Nâzım Hikmet Vakfı Danışma Kurulu ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesi. İstanbul’da yaşıyor; şair Sennur Sezer’le 3 Ağustos 1967’de evlendi; 18 Ekim 1969’da kızları Ayşe Bengi ve 23 Nisan 1972’de oğulları Ahmet Emre dünyaya geldi. Eşi Sennur Sezer’i 7 Ekim 2015’de yitirdi.

İlk öyküsü “Bir Yılbaşı Gecesi” 1953’te, lisedeyken Ahmet Tirali ile birlikte tek sayı çıkardıkları Demet dergisinde yayımlandı. Özyalçner’in belirttiğine göre ilk öyküsü ilkokul sınıf dergilerinden birinde daha önce yayımlanan “Fedakar Arkadaş” adlı öyküsüdür. A. Ç. rumuzu ya da imzasız olarak Yeni a dergisinde; İbrahim Seferzadeler imzalı Tanju Cılızoğlu’nun çıkardığı 13 dergisinde “Kenar Mahalleden Notlar” başlığıyla öyküler yayımladı. İlk öykülerinde İstanbul’un kenar mahallelerinde yaşayan yoksul insanların günlük yaşamlarını ayrıntılarına inerek ve ruhsal çözümlemelere ağırlık vererek anlattı. 1950 kuşağı öykücüleri arasında, bireyin çevresiyle ve eşyayla olan ilişkilerindeki çelişkileri varoluşçu ve gerçeküstücü bir yöntemle dile getirdi. Kent insanının yalnızlık, bunaltı ve yabancılaşma gibi sorunlarını, daha çok “durum”ları öne çıkararak, uzun cümlelerle ele aldı; soyutlama ve betimlemede gösterdiği ustalıkla dikkati çekti. İlk iki kitabı Panayır ve Sur, Sennur Sezer’e göre, “insan-eşya, yöneten-yönetilen, düzen-özgürlük çelişkilerinin genel ve özel anlatımları” niteliğindedir. Düş, simge ve alegori bu dönem öykülerinin başlıca öğeleri oldu; yer yer gerçeküstücü ve fantastik anlatımdan da yararlandı. Geleneksel öykü tekniğinin dışında, kendine özgü bir anlatı evreni kurdu. A. Özyalçıner bu iki kitabının birlikte yeni basımına yazdığı önsözde “Tükenmeyen Panayır” şöyle dedi: “Öykülerimdeki uzun cümleleri, çağrışımlarla geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanı iç içe anlatmaya çalışmamı, kişilerimi derinlemesine ve düşünsel bir planda ortaya koymak isteyişimi o zamanların moda akımı İkinci Yeni’nin öyküdeki uzantısı sayanlar oldu. Bu yanlıştı. Çünkü İkinci Yeni daha çok, cümle ve kelime deformasyonlarına dayanıyordu. Rastlantısallığa bağlı bir tür anlamsızlığı savunuyordu. Öyküde bunların hiçbiri geçerli olamazdı.” Yağma adlı kitabıyla birlikte, bireyselden toplumsala yöneldi. 1970’li yılların ürünlerinde orta ve alt sınıftan insanları en belirgin nitelikleriyle kişileştirdiği görüldü. Çeşitli toplumsal sorunları ele alan bu dönem öykülerinde, toplumsal yaşamdaki eşitsizlikleri, sınıfsal çelişkileri eleştirel bir dille işledi. Atilla Özkırımlı’nın değerlendirmesiyle, “Genellikle bireyin başkaldırısından, bunalımından, uyumsuzluğundan yola çıktığı öykülerini toplumcu görüşün egemen olduğu ve toplumsal çelişkileri işlediği, öz ve biçim uyumunu sağlamaya çalıştığı yapıtları izledi.”

Öykü, yazı ve söyleşileri a, Adam Öykü, Cumhuriyet Kitap, Değişim, Dünyanın Öyküsü, Evrensel Kültür, Gösteri, Halkın Dostları, Hayâl, Hece, Hece Öykü, İnsancıl, Kitap-lık, Mavi, Onüç, Papirüs, Seçilmiş Hikâyeler, Sosyal Adalet, Türk Dili, Varlık, Yazko Edebiyat, Yankı, Yeditepe, Yelken, Yeni a, Yeni Dergi, Yeni Şafak Kitap, Yeni Ufuklar gibi dergi, gazete ve eklerinde yayımlandı. Öyküleri toplu olarak Can Yayınları, Evrensel ve Manos Kitap tarafından yayımlandı. Öyküleri Almanca, Fransızca ve Bulgarca yayımlanan antolojilerde yer aldı.

Öykücü kimliği ile ön plana çıkan yazar edebiyatın hemen bütün türlerinde eserler verdi. Rüknettin Resuloğlu’nun yönettiği Yelken dergisinde bir şiiri yayımlanan Özyalçıner, Akşam gazetesinin sanat sayfasında Adnan Çelik imzasıyla da bir şiir yayımladı. 26.11.1966 ile 31.8.1969 tarihleri arasında “Sennur’a Dizeler” adlı yirmi şiirlik bir kitapçık oluşturarak Sennur Sezer’e armağan etti. Ayrıca Sennur Sezer’le birlikte fotoroman senaryoları, film öyküleri ve radyo piyesleri yazdı. Yazar, 1997’de IV. Murat ve Mirgün Bahçeleri adlı tek romanını yayımladı. Tarihî bir roman olan bu kitabın adı daha sonraki baskılarında Güç ve Güzellik, IV. Murat'ın Olağandışı Yaşamı olarak değiştirildi.

Eşi, Sennur Sezer'le birlikte araştırma, inceleme, derleme ve antoloji türlerinde de kitaplar yayımladı.

Ödül: Sur adlı kitabıyla 1964 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı; Yağma adlı kitabıyla 1972 TDK Hikâye Ödülü’nü; Gözleri Bağlı Adam adlı kitabıyla 1978 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı (ödülü Selçuk Baran ile paylaştı); “Çamlıca” röportaj-öyküsüyle 1980 Çağdaş Gazeteciler Derneği Yılın Başarılı Gazetecisi Ödülü’nü; Keloğlan ile Köse ile 1990 Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı Ödülü’nü (birincilik); Cambazlar Savaşı Yitirdi adlı kitabıyla 1991 Haldun Taner Öykü Ödülü’nü (ödülü Nurten Ay ile paylaştı); “Babıâli Ölüyor mu?” ile 1993 Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Türkiye Gazetecilik Başarı Ödülü’nü aldı. 2018’de Muratpaşa Belediyesi tarafından düzenlenen 3. Antalya Edebiyat Günleri çerçevesinde Onur Ödülü aldı. 2-10 Kasım 2019 tarihleri arasında düzenlenen TÜYAP 38. Uluslararası İstanbul Kitap Fuarının Onur Yazarı seçildi.  

Hakkında Hazırlanan Tezler: Melih Erzen, “Sur Kapılarında-Adnan Özyalçıner’in Öyküleri”; Mehmet Ali Arıcı, “Adnan Özyalçıner’in Öykücülüğü”, yüksek lisans tezi, 2014, Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep; Ahmet Reha Kantar, “Bir Çocuk Edebiyatçısı Olarak Adnan Özyalçıner”, yüksek lisans tezi, 2015, Erzincan Üniversitesi, Erzincan.

Hakkında Hazırlanan Özel Sayı ve Dosyalar: Edebiyatın Emeği-İstanbul Kitap Fuarı zyalçıner, Yeni E, S. 37, Kasım 2019.

Yapıtları: Öykü: Panayır, 1960, a Dergisi, İst.; Sur, 1963, Sürek, İst.; Yağma, 1971, Yücel, İst.; Yıkım Günleri, 1972, Bilgi, Ank.; Gözleri Bağlı Adam, 1977, Milliyet, İst.; Cambazlar Savaşı Yitirdi, 1991, Can, İst.; Alaycı Öyküler, 1991, Can, İst.; Taş, seçme öyküler, 1992, Gendaş, İst.; Sağanak, 1993, Can, İst.; Panayır/Sur, 1996, YKY, İst.; Ayak İzleri, 2000, Evrensel, İst.; Yazdan Kalma Bir Gün: İstanbul Öyküleri, 1999, Doğan Kitap, İst.; Toplu Öyküler 1: Panayır-Sur, 2001, Evrensel, İst.; Toplu Öyküler 2: Gözleri Bağlı Adam-Yağma, 2001, Evrensel, İst.; Toplu Öyküler 3: Cambazlar Savaşı Yitirdi-Sağanak, 2001, Evrensel, İst.; Toplu Öyküler 4: Alaycı Öyküler-Aradakiler, 2001, Evrensel, İst.; Gökyüzünde Ayaklanma, Seçmeler, 2003, Dünya, İst.; İç, A. Solakoğlu’yla, 2008, Daktylos, İst.; Ayak İzleri, 2008, Evrensel, İst.; Alandaki Park, 2014, Evrensel, İst.; Torik Akını, 2017, Manos, İst.

Roman: IV. Murat ve Mirgün Bahçeleri, 1997, Milliyet, İst. (sonraki baskıları Güç ve Güzellik IV. Murat'ın Olağandışı Yaşamı adıyla yayımlandı)

Çocuk Kitabı: Kırmızı Çini Kâse, 1976, Cem, İst.; Garip Nasıl Okuyacak, 1977, Köyün Çocuğu, İst.: Ölümsüzleşen Bahçe, 1980, Cem, İst.; Sabır Taşı Çatladı, 1980, Cem, İst.; Kırmızı Çini Kâse, 1981, Cem, İst.; Anıtların Öyküleri, 1981, ABeCe, İst.; Devlet Kuşu, 1988, Bilgi Başarı, İst.; Keloğlan ile Köse, Sennur Sezer’le, 1989, Özer, İst.; Anadolu’dan Öyküler, Sennur Sezer’le; 1989, Ümit, Ank.; Tarihten Öyküler, 1995, Ümit, Ank.; Keloğlandan Masallar, 5 kitap, 1994, Özer, İst.; Gökkuşağı Masalları, 10 kitap, 1999, ATP, İst.; Masal Evi /7 Masalcı 365 Masal, 2004, Büyülü Fener, İst.; Seçme Türk Masalları, 2008, Büyülü Fener, İst.; Keloğlan Bir Gün, 2008, Büyülü Fener, İst.; Toparlak, 2012, Evrensel, İst.; Ninemle Masal Okuyorum-Masal Evinden En Güzel Masallar, Sennur Sezer'le, 2012, Alfa, İst.; Annemle Masal-Okuyorum Masal Evinden En Güzel Masallar, Sennur Sezer'le, 2012, Alfa, İst.; Masal Okuyorum-Masal Evinden En Güzel Masallar, Sennur Sezer'le, 2012, Alfa, İst.; Uzayda Yaz Tatili, 2014, Evrensel, İst.; Çürük Ceviz ve Küçük Karınca, 2015, Evrensel, İst.; Hükümdarların Kılıcı Seyfimülük, 2015, Doğan Egmont, İst.; Topal Karıncayla Çürük Ceviz - The Crippled Ant and The Rotten Walnut, Türkçe/İngilizce, ?, Heyamola, İst.; Büyük Önder Atatürk’ten Çocuklara Öyküler, 2018, Büyülü Fener, İst.  

Deneme: Tarihin Işıldağı, 1998, İnsancıl, İst.; Kalabalıktan Birileri, 2017, Manos, İst.

İnceleme-Araştırma: İstanbul’un Taşı Toprağı Altın (Eski İstanbul Yaşayışı ve Folkloru), Sennur Sezer’le, 1995, Altın Kitaplar, İst.; Üç Dinin Buluştuğu Kent: İstanbul, Sennur Sezer’le, 1998, İnkılâp Kitabevi, İst.; Edebiyatın Kırk Ayaklı Karıncası: Asım Bezirci Kitabı, 2009, Evrensel, İst.; Gidelim Kâğıthane’ye, Sennur Sezer’le, 2011, Evrensel, İst.; Öyküleriyle İstanbul Anıtları- 1, Sennur Sezer’le, 2011, Evrensel, İst.; Öyküleriyle İstanbul Anıtları- 2, Sennur Sezer’le, 2011, Evrensel, İst.; Yok Olan İstanbul, 2016, Evrensel, İst.; Bir Zamanların İstanbul’u, Sennur Sezer’le, Kor, İst.; Sabahattin Ali Nasıl Yazar Oldu?, 2019, Vapur, İst.

Anı: Karagümrüklü Yıllar, 2009, Heyamola, İst.; Hep Seninle-Sennur’la Konuşmalar, 2019.

Mektup: Erdal Öz-Kemal Özer Arkadaş Mektupları, 2019, Can, İst.

Derleme: Ekmek Kavgası: Emek Öyküleri 1, Sennur Sezer’le, 1998, Evrensel, İst.; Grev Bildirisi: Emek Öyküleri 2, Sennur Sezer’le, 1998, Evrensel, İst.; Emek Öyküleri 3-Motorize Köleler, Sennur Sezer’le, 1999, Evrensel, İst.; Emek Öyküleri 4-Dokumacının Ölümü, 1999, Evrensel, İst.; Kapitalin Aydınlığında Alaattin Bilgi, 2002, Evrensel, İst.; Seyahatnameden Seçmeler, 2006, Serhat, İst.; Edebiyatın Ağır İşçisi Cevdet Kudret, 2007, Evrensel,İst.; Aşık Garip ve Şahsenem, 2007, Merkez, İst.; Benim İstanbul'um 15 Yazar 1 Çizer, 2010, Evrensel, İst.;   

Çeviri: İvo Andriç, Irgat Siman,  İlhami Emin ile, 1976, Cem, İst.

Katkıda Bulunduğu Kitaplar: İsyankâr Neşe-Sevgi Soysal Kitabı, Yay. Haz. İpek Şahbenderoğlu, Seval Şahin, 2015, İletişim, İst. (“Yaşama Tutunmak” adlı yazısıyla).

Hakkında Hazırlanan Kitaplar: Öykücülüğümüzün 45 Yıllık Çınarı, ortak kitap, 1999, Evrensel, İst.; Melih Erzen, Sur Kapılarında-Adnan Özyalçıner’in Öyküleri, 2016, Çizgi Kitabeci, Konya; Adnan Özyalçıner Mahallem İstanbul, Haz. Faruk Şüyun, 2019, TÜYAP, İst.

Kaynaklar: Necatigil, İsimler, 305; Özkırımlı, TEA, IV, 970; “Özyalçıner, Adnan”, TDEA, VII, 225; Kurdakul, Sözlük, 501-502; Karaalioğlu, 448; Önertoy, 300-301; Sennur Sezer, “‘Panayır’ ile ‘Sur’un Kuşattığı Yazar”, Cumhuriyet Kitap, S. 323, 25 Nisan 1996; Erdal Doğan, “İki Kitap, İki Farklı Tema”, Cumhuriyet Kitap, S. 323, 25 Nisan 1996; Murat Yalçın, “Panayır/Sur”, Varlık, Nisan 1996; Öykücülüğümüzün 45 Yıllık Çınarı: Adnan Özyalçıner, İst., 1999; Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, VIII, 4372; Kim Kimdir, 577; Necip Tosun, Öykümüzün Kırk Kapısı, “Adnan Özyalçıner-Emek Öyküleri”, 2018, Dedalus, İst., 273-281; Gamze Akdemir, “1950 Kuşağı, Bir Başkaldırı Kuşağıdır”, söyleşi, Cumhuriyet Kitap, 31 Ekim 2019, 48, 50; C. Hakkı Zariç, “Kenar Mahalle’nin Onur Yazarı”, söyleşi, Yeni e, S. 37, Kasım 2019.

*12 Kasım 2019 tarihinde güncellendi.

RAHMİ G. ÖĞDÜL

(1960, İstanbul - )

Öğretim görevlisi, kültür sanat eleştirmeni ve radyo programcısı. İÜ, Fen-Edebiyat Fak. Biyoloji Bölümü’nden mezun oldu. Aynı üniversitenin Deniz Bilimleri Enstitüsü’nde yüksek lisansını tamamladı. Uzun yıllar İÜ Su Ürünleri Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalıştıktan sonra çalışmalarını kültür, toplum, sanat, felsefe alanına kaydırdı. Hâlen Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde Mimarlık Fak. Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nde lisans ve yüksek lisans eğitiminde temel tasarım felsefesi ve beden-mekân ilişkisi üzerine dersler; İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde ise “Beden Temsilleri” ve “Doğa Temsilleri” başlıklı dersleri vermektedir. 9 Ocak 2015 tarihinden beri BirGün gazetesinde her cuma kültür ve sanat yazıları yazıyor ve Açık Radyo’da on beş günde bir pazartesi günleri yayınlanan “Yolgeçen” adlı bir kültür-sanat programı hazırlayıp sunuyor. İstanbul’da yaşıyor.

Bedenin ve doğanın toplumsal ve sanatsal tarihi, toplumsal cinsiyet, Queer kuramı ve kültürel çalışmalar üzerine çalışmalarını sürdürmektedir.

Yapıtları: Monografi: Cerrahpaşa, Yedinci Tepe, Heyamola, İst.: 2010.

Deneme, İnceleme, Eleştiri: Bağbozumları, Kültür, Politika ve Gündelik Yaşam Üzerine, Süreyyya Evren ile, Stüdyo İmge Yay., 2002: İmgenin Zamanı: Sanat, Hafıza, Direniş, Barış Acar, Emre Zeytinoğlu, Nazlı Pektaş, Göksel Aymaz, Özkan Agtaş, Simge Özer Pınarbaşı ve Munise Nur Aktan ile birlikte; Corpus, İst.: 2018.

Derleme: Başka Bir Dünya Mümkün, Süreyyya Evren ile, Stüdyo İmge, 2002.

Çeviri: William Blake, Cennet ve Cehennemin Evliliği, Altıkırkbeş, İst.: 1997; Peter Marshall, Bir Anaşist Olarak William Blake, Altıkırkbeş, İst.: 1997; John Urry, Mekânları Tüketmek, Ayrıntı, İst.: 1999; Todd May, Postyapısalcı Anarşizmin Siyaset Felsefesi, Ayrıntı, İst.: 2000; George L. Hersey, Cazibenin Evrimi, Say, İst.: 2003; Nick Yapp, 1910'lar (Fotoğraflarla 20. Yüzyılın Sosyal Tarihi Getty İmages), Literatür, İst.: 2005; Nick Yapp, 1920'ler (Fotoğraflarla 20. Yüzyılın Sosyal Tarihi Getty İmages), Literatür, İst.: 2005; Nick Yapp, 1930'lar (Fotoğraflarla 20. Yüzyılın Sosyal Tarihi Getty İmages), Literatür, İst.: 2005; Nick Yapp, 1980'ler (Fotoğraflarla 20. Yüzyılın Sosyal Tarihi Getty İmages), Literatür, İst.: 2005; Philip Goodchild’ın Deleuze ve Guattari /Arzu Politikasına Giriş, Ayrıntı, İst.: 2005; Joel Bakan, Şirket /Kâr ve Güç Peflindeki Patolojik Kurum, Ayrıntı, İst.: 2007; Richard Rorty-Gianni Vattimo, Dinin Geleceği, Ayrıntı, İst.: 2009; Anthony Pagden, Avrupa Fikri, Mesut Varlık ile, Ayrıntı, İst.: 2010; Andrew Ballantyne, Mimarlar için Deluze ve Guattari, Yapı Endüstri Merkezi, İst.: 2012; John Zerzan, Makinelerin Alacakaranlığı, Kaos, İst.: 2013; Rudolf Arnheim, Görsel Düşünme, Metis, İst.: 2015.

Kaynaklar: http://rahmiogdulbirgun.blogspot.com/

http://aicaturkey.org/uye/rahmi-ogdul/1548

*Güncelleme: 2 Şubat 2020

HALİL RECAİ ÖĞDEVİN

(1871, Manastır – 1955, İstanbul) 

Şair. Manastırlı Recai Bey adıyla tanındı. Babası Manastırlı Hacı İboş oğullarından İsmail Ağa, annesi Çankırılı Ahmet Ağa kızı Hanış Hanımdır. Eğitim hayatına Hafız Mektebi’nde başladı. İlk ve orta öğrenimini Manastır’da yaptı. Daha sonra İstanbul’a giderek Harbiye Mektebi’ne kaydoldu. Bu okuldan mezun olarak orduda görev aldı; 1919’da emekliye ayrıldı. Emekli olduktan sonar Devlet Demiryolları, İstanbul Belediyesi ve Türk Petrol’de çalıştı. 
 “Gazel”, “Asker”, “Genç Bir Şairin Kitabe-i Seng-i Mezarı” ve “Bir Nazire” başlıklı şiirleri 1886-1891 yılları arasında çıkan Nilüfer dergisinde yayımlandı. Divanı kayboldu. Ölümünden sonra şiirlerinin bir bölümü ve yaşamöyküsü oğlu Mithat Recai Öğdevin tarafından yayımlandı. 
Yapıtları: Şiir: Babam Manastırlı Halil Recai Bey’in Şiirleri, Haz. Mithat Recai Öğdevin, Hünkâr Bas., İst.: 1978.
Kaynaklar: TBEA, c. II, 1. bas. 2001, 637 /3. bas. 2010, 793.

*Güncelleme: 2 Şubat 2020

F. CEMAL OĞUZ ÖCAL

(1913, İncesu, Seydişehir /Konya - 3 Aralık 1971, İstanbul) 

Şair, öğretmen. Şiirlerinde Uslu Ozan ve Fazlıoğlu mahlaslarını kullandı. Seydişehir Merkez İlkokulu’nda, Konya ve İstanbul Erkek İlköğretmen okullarında okudu. Anadolu’nun birçok yerinde ve uzun bir süre Eskişehir’de öğretmenlik yaptı. Gazi Terbiye Ens. Pedagoji Bölümü’ne girdi. Mayıs 1944’te ırkçılık ve Turancılık iddiasıyla yargılandı ve beraat etti. Daha sonra Eskişehir gazetesinde yazarlık, Şeker Fabrikası’nda puantörlük, Seyitgazi Toprak Mahsulleri Ofisi’nde memurluk, Eskişehir ve Konya Bölge Müdürlüklerinde mümeyyizlik yaptı. 1947’de yeniden öğretmenliğe döndü ve mesleğini İstanbul’da sürdürdü. Yalın bir dille, hece ölçüsünü kullanarak hamasi şiirler yazdı. Türkçü, milliyetçi şiirleriyle tanındı. 
Yapıtları: Şiir: Yurttan Sesler, Ahmet Sait Mtb., İst.:1939; Türk Geliyor, Işık Mtb., İst.: 1944; Ata Sevgisi, Yıldız Mtb., Eskişehir: 1946; Savulun Kızıllar, Gençlik Geliyor, Yıldız Mtb., Eskişehir:, 1949; Türk Çocuklarına Milli Şiirler, Güzeliş Bas., Eskişehir: 1951; Her Şey Vatan İçin, Yeşilnur Mtb., Eskişehir: 1953; Kıbrıs’a Seferim Var, Makaleler ile, Sinan Mtb., İst.: 1958; Ramazan Şiirleri, Sıralar Mtb., İst.: 1960; Eyüp Sultan’ı Ziyaret, Sıralar Mtb., İst.: 1960; Yavrularımıza Okul ve Bayram Şiirleri, Sıralar Mtb., İst.: 1960; Olan Oldu Bizlere, Sıralar Mtb., İst.: 1962; Vatan Bahçemizden Sesler, Yaylacık Mtb., İst.: 1967; Bir Millet Şahlanıyor, Yaylacık Mtb., İst.: 1968.
Kaynaklar: TBEA, c. II, 1. bas. 2001, 637 /3. bas. 2010, 793.

Şükrü Kırkağaç

*Güncelleme: 2 Şubat 2020.

SELAHATTİN ÖZPALABIYIKLAR

 Fotoğraf: Eser Demirkan

(6 Temmuz 1955, Çubuklu/İstanbul - )

Çevirmen, yazar, editör. Tam adı Mehmet Selahattin Özpalabıyıklar. Ahmed İrfan, Asım Prizren, M. S. Özpalabıyıklar ve Özkan Karpatlıgil imzalarını kullandı. Semra Hanım ile işçi Sabri Özpalabıyıklar’ın oğlu. İlk ve ortaöğrenimini İstanbul’da tamamladı. Evet gazetesinde muhabir ve redaktör, Bilgilik Webster ve Temel Britannica ansiklopedilerinde yazar, çevirmen ve redaktör olarak çalıştı. 1993’te düzeltmen olarak girdiği Yapı Kredi Yayınları’nda şef editör olarak çalışıyor. İstanbul’da yaşıyor; evli.

Yazı yaşamına 1979’da röportaj ve kitap tanıtma yazıları ile başladı. İlk şiir, yazı şiir çevirileri Sombahar dergisinde çıktı. 1989’dan itibaren şiir, yazı, çeviri ve söyleşileri Cogito, Göçebe, Kitap-lık, Notos Öykü, Sanat Dünyamız, Sombahar, Varlık, Yedi İklim gibi dergilerde yayımlandı.

Yapıtları: Deneme, İnceleme: A’dan Z’ye İlhan Berk, 2003, YKY, İst.; Göndermeler, ‘Yazı, Yanıt, Söyleşi, Anı’, 2018, Everest, İst.

Derleme: Türk Edebiyatında Beyoğlu, 2000, YKY, İst.; Yüz Yıldan Denemeler, 2006, YKY, İst.

Çeviri: Jorge Luis Borges, Altın ve Gölge, 1992, Sel, İst.; Anna Kavan, Buz, 1993, YKY, İst.; Emily Dickinson, Emily Dickinson’dan Şiirler, 1994, İyi Şeyler, İst.; William Blake, Masumiyet Şarkıları, 1995, Altıkırkbeş, İst.; Sidney Wade, From İstanbul/İstanbul’dan, Güven Turan ile, 1998, YKY, İst.; J. Ash, The Anatolikan/Anatolikan,  Güven Turan ile, 1999, YKY, İst.; Anne Fine, Katil Kedinin Günlüğü, 1999, YKY, İst.; Guillermo Cabrera Infante, Orson Welles: Bir Amerikan Mitosu, 2000,Sel, İst.; Emily Dickinson, Seçme Şiirler, 2006, T. İş Bankası Kültür, İst.;  William Steig, Şrek!, 2006, T. İş Bankası Kültür, İst.;  William Steig,Dominik, 2007, T. İş Bankası Kültür, İst.;  William Blake, Masumiyet ve Tecrübe Şarkıları, İngilizce-Türkçe, 2008, T. İş Bankası Kültür, İst.

Katkıda Bulunduğu Kitaplar: Richard McKaane, Türkiye Şiirleri, 1994,YKY, İst.; İlkgençlik Çağına Dünya Öyküleri, 1995, YKY, İst.; İlk Aşk’ın On Öyküsü, 1997, YKY, İst.; İlkgençlik Çağına Dünya Öyküleri, 1995, YKY, İst.; Anıl Meriçelli, Emily Dickinson’dan SeçilmişŞiirler, Der. Anıl Meriçelli, 1998, İnsancıl, İst.; “Hoş Gör Ya Hû” Osmanlı Kültüründe Mistik Semboller Nesneler, Ekrem Işın ile, 1999, YKY, İst.; Arazi Marazi, 2002, Sel, İst.

Kaynaklar: TBEA, c. II, 1.bas. 2001, 672

ŞABAN AKBABA

(1 Ocak 1954, Bardaklı Köyü, Arpaçay /Kars - )

Şair, yazar, öğretmen. Akbaba, Şahin Akyurt, Ş. Akyurt, Şaban Akyurt gibi takma isimler kullandı. İlk öğrenimini köyünde, orta öğrenimini Arpaçay'da, yüksek öğrenimini Kars'ta ve Ankara'da tamamladı. 1976’da Kars Dede Korkut Eğitim Enstitüsü’nden ilkokul öğretmeni olarak mezun oldu. 1983’te AÜ Eğitim Bilimleri Fakültesi Eğitim Yönetimi Teftişi Planlaması Bölümü’nde lisans eğitimini tamamladı. Türkiye'nin çeşitli yörelerindeki köylerde ilkokul öğretmeni olarak görev yaptı. Milli Eğitim Bakanlığı’nın yurtdışı öğretmenlik sınavını kazandı. MEB öğretmeni olarak Almanya'nın Hamburg kentine atandı. 1994-99 arasında Hamburg'da Türkçe ve Kültür Dersleri öğretmeni olarak beş yıl görev yaptı. Türkiye'ye döndükten sonra Bursa'ya yerleşti. Üstün/özel yetenekli çocukların eğitim aldığı Bursa Bilim ve Sanat Merkezi’nde dokuz yıl öğretmen, beş yıl müdür başyardımcısı olarak çalıştı. Körfeze Bakış gazetesinin (Gemlik, 1991-93) sanat sayfasını düzenledi. Birkaç arkadaşıyla birlikte, kısa adı BUYAZ olan Bursa Yazın ve Sanat Derneğini kurdu. Yıldırım'dan Yanılsamalar dergisi yayın kurulu üyeliği (2002-2003) yaptı, Bursa Kültür bültenini yayına hazırladı. Çinikitap yayın kurulu üyesidir. Pen Türkiye Merkezi, Edebiyatçılar Derneği, TYS üyesi, Bursa Yazın ve Sanat Derneği (BUYAZ) kurucu başkanı ve yönetim kurulu üyesidir. Bursa Çocuk Yazını Atölyesi’ni Fehmi Enginalp ile birlikte yönetti. Kestel Çocuk Yazını Atölye çalışması devam ediyor. Alp Yayınlarında editörlük yapıyor. Bursa'da yaşıyor.

İlk şiiri “Biz Öğretmeniz”, Eğitim Mücadelesi dergisinde (Haziran 1980) yayımlandı. Daha sonra şiir, öykü ve düzyazıları Abece, Adana Hürsöz, Agora, Akköy, Alp Kültür, Amatör Sanat, Aykırısanat, Berfin Bahar, Bursa Defteri, Cumhuriyet, Cumhuriyet Avrupa, Cumhuriyet Dergi, Çini Kitap, Damar, Dar Sokak, Dönem, Düşün, Edebiyat'81, Eğitim-Sen, Eğitim-Sen Kültür ve Yaşam, Eliz Edebiyat, Evrensel Kültür, Gemlik Körfeze Bakış, İmece, İmgelem, İnsancıl, Kars Mücadele, Kıyı, Milli Eğitim, Milli Kültür, Mut Haber Bülteni, Öğretmen Dünyası, Sanat Rehberi, Sanat ve Hayat, Şiir Okulu, Yamaç, Yansımalar, Yazıt, Yeni Adana, Yeni Biçem, Yeni Olgu, Yeni Şiir, Zonguldak Yenice vb. dergi ve gazetelerde yayımlandı. 

Ödül: Eskişehir Uluslararası Yunus Emre'nin Felsefesi konulu şiir yarışmasında (1989) birinci ve yine aynı yarışmada Bir Giz Biliyorum adlı şiiriyle üçüncü (1993) oldu. 1990 Kırıkkale Petrol İş Sendikası 2. Geleneksel Şiir Yarışmasında seçici kurul özel ödülü, 1990 İstanbul Cumhuriyet gazetesi Yunus Nadi yayınlanmamış röportaj üçüncülük ödülü, 1986 Oluşum dergisinin Atatürkçü Düşünce ve Gençliğin Eğitimi konulu yarışmasında başarı ödülü aldı. 1995’te Damar dergisi ve Çankaya Belediyesi’nin ortaklaşa düzenlediği şiir yarışmasında çocuk şiirleri dalında üçüncü oldu. 2016’da Bursa’dan Çocuk Edebiyatına Katkı Ödülü’nü aldı. "Ağıt, Kahır ve Sevda" adlı kitabıyla Kuşadası Eğitim ve Geliştirme Vakfı tarafından düzenlenen M. Sunullah Arısoy 2022 Şiir Ödülü'nü kazandı

Yapıtları: Şiir: *Güneşin Konağı, Ş. Akbaba imzasıyla; Ank.: Varol Mtb., 1987 *Yüreğim Koynundadır, Ş. Akbaba imzasıyla; İst.: Gerçek Sanat, 1992 *Ülkemin Güzel Yüzleri, Ank.: Kül Sanat, 2007 *Ağıt, Kahır ve Sevda, İst.: Öteki, 2021.

Roman: *Deri’n, İst.: Sone, 2009.

Öykü: *Che'nin Sevgilisi, İst.: Siyah Beyaz, 2008 *Cin Ali Diyor ki…, Ank.: KKM, 2011.

İnceleme, Araştırma, Gezi: *Penceremden Sızan Işık: Hamburger Yazıları, Ank.: KB, 2001 *Bursa’da Yazın, Bursa: Mustafakemalpaşa Kültür ve Sanat, 2009 *Öykünün Dostluğu, 1. Bursa Öykü Günleri bildirileri, İst.:, Siyah Beyaz, 2009.

Derleme: *Bilsemli Sanatçılar, İst..: Sone, 2009.

Çocuk Kitabı: *Kafessiz Bir Dünya, İst.: Gerçek Sanat, 1992 *Güneşi de Getir Bize, Ank.: Çankaya Belediyesi, 1995 *Nazik Kız, Ank.: KB, 2001 *Kolonya Kokulu Mendil, Ank.: Evrensel, 2001 *Işığa Yolculuk, İst.: Ceylan, 2003 *Sevgi Ana, İst.: Ceylan, 2003 *Bağdatlı Maymun, İst.: Papirüs, 2005 *Kardan Anne, Ank.: Evrensel, 2006 *Gülderen’in Dedesi, İst.: Morpa, 2008 *Maria'nın Sevdası, Ank.: Koza, 2011 *Kurtların Kışı, Ank.: Koza, 2011 *Eşref'in Böceği, İst.: Limon Kitap, 2012 *Sihirli Pınar, İst.: Limon Kitap, 2012 *Afacan Maymun, İst.: Limon Kitap, 2012 *Mavi Kuyruklu Gelincik, İst.: Cancan, 2015 *Vırvırak Ana'nın Düş Kapısı, Bursa: Alp, 2015 *Değerli Taşlı Ayı, İst.: Cancan, 2015 *Bol Aşlı Tilki, İst.: Cancan, 2015 *Yardımsever Mırnav, İst.: Cancan, 2015 *Meraklı  Vakvak Uçuşta, İst.: Cancan, 2015 *Meraklı Vakvak'ın Merakı, İst.: Cancan, 2015 *Çılgın Maceracılar Hatay'da, Bursa: Alp, 2016 *Çılgın Maceracılar Bursa'da, Ank.: Kanguru, 2016 *Uzakların Çağrısı, Ank.: Kanguru, 2017 *Duyarlılık Ödülü, İst.: 5 Yıldız, 2020 *Amazonda Yerliler Arasında, İst.: 5 Yıldız, 2020 *Hayal-et Zongarak, İst.: 5 Yıldız, 2020 *Esrarengiz Şampiyon, İst.: 5 Yıldız, 2020 *Andromedalı Gezgin, İst.: 5 Yıldız, 2020 *Denizin İki Yüzü, İst.: 5 Yıldız, 2020 *Morkanat, İst.: Öteki, İst.: 2021.

Kaynaklar: sabanakbaba.wordpress.com

Hazırlayan: Şükrü Kırkağaç

*28 Mayıs 2022 tarihinde güncellendi.

          

ÇERİKÇİ, GÜLDEREN S.

(26 Haziran 1960, Sivas - )

İlkokulu Samsun’da, ortaokul ve liseyi Sivas’ta okudu, 1978’de mezun oldu. 1978-80 yılları arasında devlet memuru çalıştı, evlenerek Almanya’ya gitti. Evli, üç çocuk annesidir.

Yapıtları: Şiir: Aşk Papatya Yapraklarında Saklı, 2015, Sone, İst.; Bütün Zamanlarda, 2017, Sone, İst.; Yüreğim Diyor ki, 2019, Göl Kitap, İst.

Deneme: Dört Yapraklı Yoncayı Arıyorum, 2016, Sone, İst.

Çocuk Kitabı: Pullu Kanatlar, 2019, Göl Kitap, İst.