23 Ekim 2019 Çarşamba

BEKİR SITKI NAKİBOĞLU


(1886, Diyarbakır – 14 Ocak 1936)

Şair, hattat, siyasetçi. Küçük Ebubekir Âmidî'nin torunlarından, Hacı Mesut Bey'in oğlu, Osman Ocak Nakiboğlu'nun ağabeyidir. Öykücü Esma Ocak'ın yeğenidir. Askerî Rüştiye'yi bitirdikten sonra Medrese'ye devam etti. 1910’da babasının vefatı üzerine onun yerine, Diyarbekir Nakib-ül Eşraflığına getirildi. 1919’da yapılan seçimde Siverek mebusu seçildi. Meclis-i Mebusan'ın dağıtılması üzerine Ankara'da toplanan meclise katıldı. 1923 yılına kadar mebus olarak kaldı. Bundan sonra Diyarbakır'a dönerek Nakiblik sıfatiyle Vilâyet Meclisi âzalığında bulundu. Aynı zamanda kıymetli bir hattat olan Bekir Sıtkı'nın çok sayıda şiiri vardır.
Kaynaklar: Şevket Beysanoğlu, Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları, c. 2, 2. bas. 1997, 248; İhsan Işık, Diyarbakır Ansiklopedisi, 2013; İhsan Işık, Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, c. 12, 2015.

ESMA OCAK


(5 Haziran 1928, Diyarbakır – 25 Mayıs 2011, Diyarbakır)

Öykü ve roman yazarı. Tam adı Aydın Esma Ocak. Şevkiye Hanım ile tarım il müdürü Osman Şahap Yıldırım’ın kızı. Şair, milletvekili Osman Ocak Nakiboğlu ve şair Bekir Sıtkı Nakiboğlu dayısıdır. Prof. Dr. Perran Toksöz kızıdır. Erken yaşta evlendirilince lise öğrenimini yarım bıraktı. Evliliğinin ardından Diyarbakır'dan Bismil’in Kazancı köyüne taşındı, burada Kürtçe öğrendi. 33 yaşında eşini kaybettikten sonra eşinin işlerinin başına geçerek çiftçilik yaptı, eş zamanlı olarak yazı çalışmalarını sürdürdü. Bir süre Diyarbakır’ı Tanıtma Kültür ve Dayanışma Vakfı başkanlığı yaptı, TYS ve Edebiyatçılar Derneği üyesi. Diyarbakır’da yaşadı; dul, üç çocuk annesiydi. 26 Mayıs 2011'de Diyarbakır Beraat Camiinde kılınan ikindi ve cenaze namazının ardından Mardinkapı Mezarlığı'nda toprağa verildi.
“Berdel” ve “Yeni Çardak” öyküleri tiyatroya uyarlandı. “Berdel” 1990'da Atıf Yılmaz tarafındam sinemaya aktarıldı, Uluslararası festivallerde birçok ödül aldı. “Berdel” Almancaya çevrilerek Almanya'da yayımlandı.
Yapıtları: Öykü: Berdel, 1981, Memleket, Ank.; Kırklardağının Düzü, 1982, Memleket, Ank.; Sara Sara!, 1987, Memleket, Ank.; Surlu Kentin Sır Suyu, 1994, Akşam Ofset, Diyarbakır; Hasırcı Kuşu, 2000, Güneydoğu Ofset Mtb., Diyarbakır; İçerdeki Avcı, Öykü Seçkisi, 2008, Diclem Sahaf Yayınları, Diyarbakır.
Roman: Kervan Servan, 1983, Dayanışma, Ank.;  Kuyudaki Ses, 1990, Ajans 21, İst.; Muş Gürcüsü Destanı, 1991, San Mtb., Ank.; Kadınlar Mektebi, 1995, Akşam Ofset Mtb., Diyarbakır; Duvar İçindeki Diyar (Diyar-Be-Kir), 1998, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür, İst.; Münire, 2005, Birharf, İst.
Biyografi: Bir Filozofun Özel Yaşamı Ziya Gökalp, 2006, Birharf, İst.
Hakkında Yazılan Kitap: Doç. Dr. Kemal Timur, Berdel Yazarı Esma Ocak Hayatı ve Eserleri, 2012, Akademik Kitaplar, İst.
Kaynaklar: TBEA, c. I, 1. bas. 2001, 611/ TBEA, c. I, 3. bas. 2001, 761.

CEVAT OK


(1951, Ulubey /Ordu - )

İlkokulu köyünde, ortaokul ve liseyi Ordu’da okudu. Askerlik dönüşü İstanbul’da özel bir kuruluşta çalışma hayatına atıldı. Daha sonra Beyoğlu PTT Müdürlüğü’nde çalışmaya başladı, aynı kuruluştan emekli oldu. İstanbul’da yaşıyor; evli.
Şiirleri Caz Kedisi, Edebiyatist, Eliz Edebiyati Kemalist Ülkü, Şafak (Gümülcine), Şehir, Şiir Defteri, Şiiri Özlüyorum, Temren, Yaba gibi dergilerde yayımlandı.
Yapıtları: Şiir: Yaşamın Rosetta Taşı Yok, 2018, Artshop, İst.
Kaynaklar: Yaşamın Rosetta Taşı Yok.

ÇÖLE DÜŞEN CEMRE

Bir menekşe denizinin içinde
“Yine yeşillendi fındık dalları”*
Bardaktan boşanırcasına sevinç
Nisan güneşinin altında
Erguvan yüklü bahar
Mutluluk cirit atıyor sokaklarda.

Ele avuca sığmaz gençliğim
Aslında her yaşta beynimle gencim
Sıyrılarak hayatın sahteliğinden
Maziyi kökünden söker direncim.

Senin cennetin sana
Benim cehennemim bana
Varsın uçan halım da olmasın.

*Anonim

Cevat Ok

22 Ekim 2019 Salı

AHMET YAŞAR OCAK



(1946, Yozgat - )

1963’te Yozgat İmam-Hatip Okulu’nu, 1967’de İst. Yüksek İslâm Enstitüsü’nü (Marmara Üni. İlahiyat Fak.), dışarıdan Bakırköy Lisesi’ni, 1971’de İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nü bitirdi. 1972'de Hacettepe Üni. Sosyal ve İdari Bilimler Fak. (şimdiki Edebiyat Fak.) Tarih Bölümü'ne asistan olarak girdi. Aynı yıl, İstanbul'dan da hocası olan (merhum) Prof. Nejat Göyünç yönetiminde başladığı yüksek lisansını 1974'te bitirip Fransız hükûmetinin verdiği bursla Strasbourg Uni. Beşerî Bilimler Fakültesi'ne gitti ve Türoloji Bölümü'nde Prof. İrene Melikoff yönetiminde doktora çalışmasına başladı. 1978'de “La Revolte des Babais: Un Mouvement Socio-religieux en Anatolie au XIIIe Siecle” adlı teziyle doktora eğitimii tamamladı. Aynı yıl Hacettepe Üni. Tarih Bölümü'nde öğretim görevliliğine atandı. 1983'te doçent, 1988'de profesör oldu. Halen TOBB ETÜ Tarih Bölümü’nde görevine devam ediyor.
1983'ten beri Türk Tarih Kurumu ve Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1997'den beri Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı üyeliği, 1993-1997 arası Hacettepe Üni. Türkiyat Araştırmaları Merkezi Başkanlığı'nda bulundu. 1998'den bu yana, Brill (Leiden) Yayınevi'nin Halil İnalcık ve Suraiya Faroqhi yönetiminde yayımlamakta olduğu The Ottoman Heritage dizisinin ve 1997'den beri Journal of the History of Sufism dergisinin danışma kurulu üyeliğini yapıyor.
Ahmet Yaşar Ocak İslam tarihindeki grupları, kişilikleri ve yapıları sosyal tarih perspektifinden inceledi ve günümüzde fazlasıyla ve tamamen siyasi angajmanlarla değerlendirilen bir takım konulara akademik yaklaşımla yorumlar getirdi.
Yazıları ve söyleşileri A, AÜ İlahiyat Fakültesi, Belleten, Cem, Doğu Batı, Düşünen Siyaset, Hareket, Muhafazakâr Düşünce, Osmanlı Araştırmaları, Polemik, Star, Tarih Enstitüsü, Tarih, Tarih Enstitüsü, Tarih ve Toplum, Toplum ve Bilim, Toplumsal Tarih, Türk Dili, Türk Kültürü, Türk Kültürü Araştırmaları, Türk Yurdu, Türkiye Günlüğü, Vakıflar gibi dergi ve gazetelerde yayımlandı.
Yapıtları: İnceleme, Araştırma: Babaîler İsyanı, 1980, Dergâh, İst., 2.bas. genişletilmiş ve yeniden düzenlenmiş, “Babaîler İsyanı Alevîliğin Tarihsel Altyapısı yahut Anadolu’da İslâm-Türk Heterodoksisinin Teşekkülü” adıyla, 1996, Dergâh, İst.; Veysel Karanî ve Üveysîlik, 1982, Dergâh, İst., 2.bas. “Sûfîlik Geleneğinin Efsânevî Öncüsü: Veysel Karenî ve Üveysîlik” adıyla, 2002, Dergâh, İst.; Bektaşî Menâkıbnâmelerinde İslam Öncesi İnanç Motifleri, 1983, Enderun, İst., Gözden geçirilmiş 2. bas. “Alevî ve Bektaşî İnançlarının İslâm Öncesi Temelleri” adıyla, 2000, İletişim, İst.; La Revolte de Baba Resul ou la Formation de l'Heterodoxie Musulmane en Anatolie au XIIIe Siecle, Ankara : 1989, TTK, Ank.; Türk Folklorunda Kesikbaş Kültü (Tarih-Folklor İlişkisinden Bir Kesit), 1989, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ank.; İslâm Türk İnançlarında Hızır Yahut Hızır-İlyas Kültü, Genişletilmiş 2. Bas. 1990, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ank.; Osmanlı İmparatorluğu'nda Marjinal Sûfîlik: Kalenderîler (XIV-XVII. Yüzyıllar), 1992, TTK, Ank.; Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menâkıbnâmeler (Metodolojik Bir Yaklaşım), 1992, TTK, Ank., güncellenmiş ve genişletilmiş yb. 2016, Timaş, İst.;; Elvan Çelebi, Menâkıbu'l-Kudsiyye fî Menâsıbi'l-Ünsiyye: Baba İlyas-ı Horasânî ve Sülâlesinin Menkabevî Tarihi, 1995, TTK, Ank.; Türkiye’de Tarihin Saptırılması Sürecinde Türk Sufiliğine Bakışlar, makaleler, 1996, İletişim, İst.; Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler yahut Dairenin Dışına Çıkanlar (15.-17. Yüzyıllar), 1998, Tarih Vakfı Yurt, İst.; Türkler, Türkiye ve İslam: Yaklaşım, Yöntem ve Yorum Denemeleri, 1999, İletişim, İst.; Sarı Saltık: Popüler İslâm'ın Balkanlar'daki Destanî Öncüsü (XIII. Yüzyıl), 2002, TTK, Ank.; Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sufiler, Haz. 2005, TTK, Ank.; Sufism and Sufis in Ottoman Society, Ed., 2005, TTK, Ank.; Tarihten Teolojiye: İslam İnançlarında Hz. Ali, Haz., 2005, TTK, Ank.; From History to Theology Ali in Islamic Beliefs, Ed., 2005, TTK, Ank.; Anadolu Selçuklular ve Beylikler Dönemi Uygarlığı, I, Ed., 2006, KTB, Ank.; Geçmişten Günümüze Alevî-Bektaşî Kültürü, Ed., 2009, KTB, Ank.; Türkiye Sosyal Tarihinde İslamın Macerası, 2010, Timaş, İst.; Osmanlı Sufiliğine Bakışlar, 2011, Timaş, İst.; Ortaçağlar Anadolu’sunda İslam’ın Ayak İzleri Selçuklu Dönemi, 2011, Kitap, İst.; Yeniçağlar Anadolu’sunda İslam’ın Ayak İzleri Osmanlı Dönemi, 2011, Kitap, İst.; Yunus Emre, 2012, KTB Yay., Ank.; Dede Garkın ve Emirci Sultan, 2014, Dergâh, İst.; Selçuklular, Osmanlılar ve İslam, 2017, Timaş, İst.
Katkıda Bulunduğu Kitaplar: Moharram Mostafavi, Evhadeddin-i Kirmani - 13. Yüzyılın Büyük Mutasavvufi ve Anadolu Tasavvufundaki Yeri, sunuş yazısı, 2016, Kitap, İst.
Hakkında Hazırlanan Kitaplar: Ahmet Yaşar Ocak Kitabı Arı Kovanına Çomak Sokmak, Söyleşi: Haşim Şahin, 2014, Timaş, İst.; Ahmet Yaşar Ocak’a Armağan Ötekilerin Peşinde, Haz. Mehmet Öz-Fatih Yeşil, 2015, Timaş, İst.
Kaynaklar: İletişim Yayınları internet sitesi; Timaş Yayınları internet sitesi; Dergâh Yayınları internet sitesi; Olgay Söyler, “İki Devletin İslâmlık Çizgisi”, Yeni Şafak Kitap, 14 Şubat 2018; Zeynep Oktay Uslu, “İslam Kültüründe Bir Mitoloji Problemi Var”, söyleşi, Toplumsal Tarih, Temmuz 2019, 72-77(1946, Yozgat - )

1963’te Yozgat İmam-Hatip Okulu’nu, 1967’de İst. Yüksek İslâm Enstitüsü’nü (Marmara Üni. İlahiyat Fak.), dışarıdan Bakırköy Lisesi’ni, 1971’de İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nü bitirdi. 1972'de Hacettepe Üni. Sosyal ve İdari Bilimler Fak. (şimdiki Edebiyat Fak.) Tarih Bölümü'ne asistan olarak girdi. Aynı yıl, İstanbul'dan da hocası olan (merhum) Prof. Nejat Göyünç yönetiminde başladığı yüksek lisansını 1974'te bitirip Fransız hükûmetinin verdiği bursla Strasbourg Uni. Beşerî Bilimler Fakültesi'ne gitti ve Türoloji Bölümü'nde Prof. İrene Melikoff yönetiminde doktora çalışmasına başladı. 1978'de “La Revolte des Babais: Un Mouvement Socio-religieux en Anatolie au XIIIe Siecle” adlı teziyle doktora eğitimii tamamladı. Aynı yıl Hacettepe Üni. Tarih Bölümü'nde öğretim görevliliğine atandı. 1983'te doçent, 1988'de profesör oldu. Halen TOBB ETÜ Tarih Bölümü’nde görevine devam ediyor.
1983'ten beri Türk Tarih Kurumu ve Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1997'den beri Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı üyeliği, 1993-1997 arası Hacettepe Üni. Türkiyat Araştırmaları Merkezi Başkanlığı'nda bulundu. 1998'den bu yana, Brill (Leiden) Yayınevi'nin Halil İnalcık ve Suraiya Faroqhi yönetiminde yayımlamakta olduğu The Ottoman Heritage dizisinin ve 1997'den beri Journal of the History of Sufism dergisinin danışma kurulu üyeliğini yapıyor.
Ahmet Yaşar Ocak İslam tarihindeki grupları, kişilikleri ve yapıları sosyal tarih perspektifinden inceledi ve günümüzde fazlasıyla ve tamamen siyasi angajmanlarla değerlendirilen bir takım konulara akademik yaklaşımla yorumlar getirdi.
Yazıları ve söyleşileri A, AÜ İlahiyat Fakültesi, Belleten, Cem, Doğu Batı, Düşünen Siyaset, Hareket, Muhafazakâr Düşünce, Osmanlı Araştırmaları, Polemik, Star, Tarih Enstitüsü, Tarih, Tarih Enstitüsü, Tarih ve Toplum, Toplum ve Bilim, Toplumsal Tarih, Türk Dili, Türk Kültürü, Türk Kültürü Araştırmaları, Türk Yurdu, Türkiye Günlüğü, Vakıflar gibi dergi ve gazetelerde yayımlandı.
Yapıtları: İnceleme, Araştırma: Babaîler İsyanı, 1980, Dergâh, İst., 2.bas. genişletilmiş ve yeniden düzenlenmiş, “Babaîler İsyanı Alevîliğin Tarihsel Altyapısı yahut Anadolu’da İslâm-Türk Heterodoksisinin Teşekkülü” adıyla, 1996, Dergâh, İst.; Veysel Karanî ve Üveysîlik, 1982, Dergâh, İst., 2.bas. “Sûfîlik Geleneğinin Efsânevî Öncüsü: Veysel Karenî ve Üveysîlik” adıyla, 2002, Dergâh, İst.; Bektaşî Menâkıbnâmelerinde İslam Öncesi İnanç Motifleri, 1983, Enderun, İst., Gözden geçirilmiş 2. bas. “Alevî ve Bektaşî İnançlarının İslâm Öncesi Temelleri” adıyla, 2000, İletişim, İst.; La Revolte de Baba Resul ou la Formation de l'Heterodoxie Musulmane en Anatolie au XIIIe Siecle, Ankara : 1989, TTK, Ank.; Türk Folklorunda Kesikbaş Kültü (Tarih-Folklor İlişkisinden Bir Kesit), 1989, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ank.; İslâm Türk İnançlarında Hızır Yahut Hızır-İlyas Kültü, Genişletilmiş 2. Bas. 1990, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ank.; Osmanlı İmparatorluğu'nda Marjinal Sûfîlik: Kalenderîler (XIV-XVII. Yüzyıllar), 1992, TTK, Ank.; Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menâkıbnâmeler (Metodolojik Bir Yaklaşım), 1992, TTK, Ank., güncellenmiş ve genişletilmiş yb. 2016, Timaş, İst.;; Elvan Çelebi, Menâkıbu'l-Kudsiyye fî Menâsıbi'l-Ünsiyye: Baba İlyas-ı Horasânî ve Sülâlesinin Menkabevî Tarihi, 1995, TTK, Ank.; Türkiye’de Tarihin Saptırılması Sürecinde Türk Sufiliğine Bakışlar, makaleler, 1996, İletişim, İst.; Osmanlı Toplumunda Zındıklar ve Mülhidler yahut Dairenin Dışına Çıkanlar (15.-17. Yüzyıllar), 1998, Tarih Vakfı Yurt, İst.; Türkler, Türkiye ve İslam: Yaklaşım, Yöntem ve Yorum Denemeleri, 1999, İletişim, İst.; Sarı Saltık: Popüler İslâm'ın Balkanlar'daki Destanî Öncüsü (XIII. Yüzyıl), 2002, TTK, Ank.; Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sufiler, Haz. 2005, TTK, Ank.; Sufism and Sufis in Ottoman Society, Ed., 2005, TTK, Ank.; Tarihten Teolojiye: İslam İnançlarında Hz. Ali, Haz., 2005, TTK, Ank.; From History to Theology Ali in Islamic Beliefs, Ed., 2005, TTK, Ank.; Anadolu Selçuklular ve Beylikler Dönemi Uygarlığı, I, Ed., 2006, KTB, Ank.; Geçmişten Günümüze Alevî-Bektaşî Kültürü, Ed., 2009, KTB, Ank.; Türkiye Sosyal Tarihinde İslamın Macerası, 2010, Timaş, İst.; Osmanlı Sufiliğine Bakışlar, 2011, Timaş, İst.; Ortaçağlar Anadolu’sunda İslam’ın Ayak İzleri Selçuklu Dönemi, 2011, Kitap, İst.; Yeniçağlar Anadolu’sunda İslam’ın Ayak İzleri Osmanlı Dönemi, 2011, Kitap, İst.; Yunus Emre, 2012, KTB Yay., Ank.; Dede Garkın ve Emirci Sultan, 2014, Dergâh, İst.; Selçuklular, Osmanlılar ve İslam, 2017, Timaş, İst.
Katkıda Bulunduğu Kitaplar: Moharram Mostafavi, Evhadeddin-i Kirmani - 13. Yüzyılın Büyük Mutasavvufi ve Anadolu Tasavvufundaki Yeri, sunuş yazısı, 2016, Kitap, İst.
Hakkında Hazırlanan Kitaplar: Ahmet Yaşar Ocak Kitabı Arı Kovanına Çomak Sokmak, Söyleşi: Haşim Şahin, 2014, Timaş, İst.; Ahmet Yaşar Ocak’a Armağan Ötekilerin Peşinde, Haz. Mehmet Öz-Fatih Yeşil, 2015, Timaş, İst.
Kaynaklar: İletişim Yayınları internet sitesi; Timaş Yayınları internet sitesi; Dergâh Yayınları internet sitesi; Olgay Söyler, “İki Devletin İslâmlık Çizgisi”, Yeni Şafak Kitap, 14 Şubat 2018; Zeynep Oktay Uslu, “İslam Kültüründe Bir Mitoloji Problemi Var”, söyleşi, Toplumsal Tarih, Temmuz 2019, 72-77

CAHİT OBRUK


(28 Ekim 1921, Kırşehir – 1982, Ankara)

Şair, öykücü. Kıvrıkoğlu lakaplı maliyeci Hacı Ahmet Obruk’un oğlu. İlk ve ortaokulu Kırşehir’de okudu. 1940'ta Maltepe Askeri Lisesi’ni, 1942'de Harp Okulu’nu bitirdi. 1956'da askerlik mesleğinden kendi isteğiyle ayrıldı. Ankara Radyosu müdür yardımcılığı yaptı.
İlk şiiri 1945'te “Yeni Gün” dergisinde çıktı. Şiirleri Çağrı, Hareket, Kaynak, Türk Dili, Varlık, Yeni Gün gibi dergilerde yayımlandı. Fazla süse yer vermeden ve uyak kaygısı gütmeden yazdığı şiirlerde duygusal özlemlerini, arzularını yansıttı.
Ödül: 1966'da Tercüman gazetesinin düzenlediği  Hikâye Yarışması'nda ikincilik ödülü aldı.
Yapıtları: Şiir: Yaşama Sevinci, 1954, Güney Mtb., Ank.; Toprağın Ağrısı, 1965, Toker Mtb., İst.; Düşsevi, 1967, Kent Mtb., Ank.; Atatürkçe, 1974, Kardeş Mtb., Ank.
Derleme: Kırşehir’li Âşık Said, 1983, Ulus Mtb., Ank.
Kaynaklar: Abdullah Rıza Ergüven, Resimli Yedigün Şairleri, İst., 1947, 12- 15; Muzaffer Uyguner, “Obruk, Cahit”, TDEA, VII, 98; Karaalioğlu, 397; Şükran Kurdakul, Şairler ve Yazarlar Sözlüğü, 459; TBEA C. II, 1. bas.2001,611/3.bas.2010, 761.

20 Eylül 2019 Cuma

KÂMURAN ŞİPAL






(24 Eylül 1926, Adana – 18 Eylül 2019, İstanbul)

Yazar ve çevirmen. İlk ve orta okulu Adana’da okudu. 1946’da İstanbul Pertevniyal Lisesi’ni, 1955’te İÜEF Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Aynı bölümde iki yıl asistan olarak çalıştıktan sonra Almanya’da iki yıl akademik çalışma yaptı. Türkiye’ye dönüşünde İÜ Yabancı Diller Yüksek Okulu’nda Almanca okutmanı olarak görev aldı (1960); buradan emekli oldu. İstanbul’da yaşadı.
18 Eylül 2019 22:00 sularında Bakırköy Çamlık Hastanesinde çoklu organ yetmezliğine bağlı olarak vefat etti.
İlk şiiri (1949) ve ilk öyküsü (Haziran 1951) Varlık dergisinde çıktı. Şiirleri, öyküleri, incelemeleri ve çevirileri Ataç, Dönem, Türk Dili, Varlık, Yelken, Yeni Dergi gibi dergilerde yayımlandı. TDK’nın açtığı öykü yarışmasında aldığı ödülle (1953) adını duyurdu. Öykülerinde orta tabakadan insanların iç ve dış yaşamları arasındaki ilişki ve çatışmaları gerçekçi- düşçü bir yaklaşımla olayların ve çatışmaların nedenlerine yönelerek irdeledi. 1968 ’den sonra edebiyat ve kültür tarihinden beslenen çağrışım- bileşim öykülerine yöneldi (B. Necatigil). Yalnızlık, tedirginlik, mutsuzluk, çaresizlik, ayrılık ve pişmanlık gibi temaları geleneksel öykü düzeni içinde, Kafkavari bir anlatımla işlemeye çalıştı.
18 Eylül 2019 22:00 sularında Bakırköy Çamlık Hastanesinde çoklu organ yetmezliğine bağlı olarak vefat etti.
İlk şiiri (1949) ve ilk öyküsü (Haziran 1951) Varlık dergisinde çıktı. Şiir, öykü, inceleme ve çevirileri Ataç, Dönem, Türk Dili, Varlık, Yelken, Yeni Dergi gibi dergilerde yayımlandı. TDK’nın açtığı öykü yarışmasında aldığı ödülle (1953) adını duyurdu. Öykülerinde orta tabakadan insanların iç ve dış yaşamları arasındaki ilişki ve çatışmaları gerçekçi- düşçü bir yaklaşımla olayların ve çatışmaların nedenlerine yönelerek irdeledi. 1968’den sonra edebiyat ve kültür tarihinden beslenen çağrışım- bileşim öykülerine yöneldi (B. Necatigil). Yalnızlık, tedirginlik, mutsuzluk, çaresizlik, ayrılık ve pişmanlık gibi temaları geleneksel öykü düzeni içinde, Kafkavari bir anlatımla işlemeye çalıştı.
Alfred Adler, Ingeborg Bachmann, Wolfgang Borchert, Heinrich Böll, Hermann Hesse, Alfred Brauchle, Bertolt Brecht, Max Brod, Elias Canetti, Sigmund Freud, Gustav Hans Graber, Günter Grass, Franz Kafka, Thomas Mann, Rainer Maria Rilke, Robert Musil, Bernhard Zeller, C. G. Jung ve Hans Zulliger’den çeviriler yaptı.
Ödül: Bir öyküsüyle 1953 TDK Hikâye Yarışması’nda ödül; “Elbiseciler Çarşısı” ile 1965 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı (Ödülü Mahmut Özay ile paylaştı); “Köpek İstasyonu” ile 1988 TYB Hikâye Ödülü’nü; “Sırrımsın Sırdaşımsın” adlı kitabıyla 2011 Orhan Kemal Roman Armağanı’nı aldı.
Yapıtları: Öykü: Beyhan, Ataç, İst.: 1962; Elbiseciler Çarşısı, Ataç, İst.: 1964; Büyük Yolculuk, İst.: 1969; Buhurumeryem, Cem, İst.: 1971; Köpek İstasyonu, Cem, İst.: 1988; Gece Lambaları -Toplu Öyküler, YKY, İst.: 2009.
Roman: Demir Köprü, Afa, İst.: 1998; Sırrımsın Sırdaşımsın, YKY, İst.: 2010; Dua Çiçeği, YKY, İst.: 2018.
Mektup: Behçet Necatigil-Kâmuran Şipal, Dar Bir Çember İçinde, Haz. Serenad Demirhan, YKY, İst.: 2018.
İnceleme, Antoloji: Çağdaş Alman Hikâyesi/1945’ten Sonra, Ataç, İst.: 1962; Çağdaş Alman Öykü Antolojisi 2 Cilt, Cem, İst.: ?.
Derleme: Eskimo Masalları, Cem, İst.: 2011; Mısır Masalları, Cem, İst.: 2011; Çin Masalları, Cem, İst.: 2011; Moğol Masalları, Cem, İst.: 2011
Başlıca Çevirileri: Franz Kafka, Dava, 1964; Bertolt Brecht, Epik Tiyatro Üzerine, 1964; Wolfgang Borchert, Bu Salı, 1965, yb. 1994, Afa, İst.; Hans Bender, Gondol’da, Behçet Necatigil ile, 1966, Ekin, İst.; Franz Kafka, Amerika, 1967; Franz Kafka, Bir Savaşın Tasviri, 1967; Heinrich Böll, Cüce ile Bebek,  1967; İngeborg Bachmann, Otuz Yaş, 1969; Robert Musil, Genç Törless, 1972, yb. 2000, İletişim, İst.; A. Brauchle, İpnotizma ve Telkinle Tedavi, 1974; Sigmund Freud, Amatör Psikanalizi, 1974, yb. 2016, Say, İst.; Franz Kafka, Hikâyeler, 1974, Cem, İst.; Hans Zulliger, Freud ve Psikanaliz, 1974; H. Zulliger,  Çocukta Oyunla Tedavi, 1974; Sigmund Freud, Kitle Psikolojisi, 1975, yb. 2000, Cem, İst., yb. 2017, Say, İst.; Sigmund Freud, Psikanaliz Üzerine Beş Konferans ve Psikanalize Toplu Bakış, 1975, yb. 2012, Cem, İst.; Hans Zulliger,  Çocuk Vicdanı ve Biz, 1977; Hans Zulliger, Suçlu Çocuklar ve Çocuk Mahkemeleri, 1979; Franz Kafka, Taşrada Düğün Hazırlıkları, 1979, Cem, İst.; Sigmund Freud, Sanat ve Sanatçılar Üzerine, 1979, yb. 1995, YKY, İst.; Hans Zulliger, Çocukta Ruhsal Bozukluklar ve Tedavisi, 1981;Franz Kafka, Şato, 1982, Cem, İst.; Bertolt Brecht, Oyunculuk Sanat ve Dekor, 1982; Günter Grass, Teneke Trampet, 1983, Cem, İst.; Rainer Maria Rilke, Rilke’nin Genç Şaire Mektupları, 1983; Hermann Hesse, Gençlik Güzel Şey, Behçet Necatigil’le, 1983, Cem, İst.; Hermann Hesse, İlk Gençlik Yıllarım (Demian), 1984, Cem, İst., yb. 2003, Can, İst.;  Alfred Adler, Yaşama Sanatı, 1984, Cem, İst.; Alfred Adler, İnsanı Tanıma Sanatı, 1985, Cem, İst.; Bertolt Brecht, Sanat Üzerine Yazılar, 1987; Franz Kafka, Günlükler, 1910- 1923, 1985, Cem, İst.; Franz Kafka, Değişim, 1987, Cem, İst.; Sigmund Freud, Hz. Musa ve Tektanrıcılık, 1987, Bağlam, İst.; Wolfgang Borchert, Üzgün Sardunyalar, 1987, Bağlam, İst.; Thomas Mann, Seçme Öyküler, 1989; Elias Canetti, Marakeş’te Sesler, 1990; Grimm Kardeşler, Grimm Masalları 4 Cilt, 1990, Afa, İSt.; Hermann Hesse, Çarklar Arasında, 1990, Afa, İst.; Hermann Hesse, Boncuk Oyunu, ?, Afa, İst., yb. 2002, YKY, İst.; Hermann Hesse, Bozkır Kurdu, ?, Afa, İst., yb. 2003, YKY, İst.; Hermann Hesse, Narziss ve Goldmund, 1990, Afa, İst., yb. 2002, YKY, İst.; Hermann Hesse, Öldürmeyeceksin!, 1991, Afa, İst., yb., 2012, YKY, İst.; Hermann Hesse, Yabancı Bir Gezegenden Tuhaf Haberler, 1991, Afa, İst.; Hermann Hesse, Knulp, ?, yb. 2004, YKY, İst.; Hermann Hesse, Peter Camenzind, 1992, Afa, İst., yb. 2003, Can, İst.; Hermann Hesse, Siddhartha, 1992, Afa, İst., yb. 2002, Can, İst.; Elias Canetti, Öbür Dava: Kafka’nın Felice’ye Mektupları Üzerine, 1994; Alfred Adler, Sorunlu Okul Çocuğu, 1996, Say, İst; G. Graber, Kadın Psikolojisi, 1996; C. G. Jung, Analitik Psikolojinin Temel İlkeleri, Konferanslar, 1996; Hermann Hesse, Hermann Laucher, 1997; Hans Zulliger, Çocuklarımızın Korkuları, 1997; Bernhard Zeller, Hermann Hesse, 1997, yb. 2011, YKY, İst.; Franz Kafka, Ottla’ya ve Ailesine Mektuplar, 2. bas. 1997; Klaus Wagenbach, Franz Kafka Yaşamöyküsü, 1997, Cem, İst.; Thomas Mann, Aldatılmış Kadın, 1999, Cem, İst.; Thomas Mann, Tonio Kröger Tristan, 1999, Cem, İst.; Franz Kafka, Akbaba, Ali Karabayram ile, 2000, Dost, Ank.; Günter Grass, Dişi Fare, 2000, Gendaş, İst., yb. 2013, Cem, İst.; Gustav Janouch, Kafka ile Söyleşiler, 2000, Cem, İst.; Max Brod, Kafka’da İnanç ve Umutsuzluk, 2000, Cem, İst.; Heinrich Böll, Gül ve Dinamit, 2000, Cem, İst.; Hermann Hesse, İnanç da Sevgi de Aklın Yolunu İzlemez, 2000, Afa, İst., yb. 2016, YKY, İst.; Hermann Hesse, Sevgi Üzerine, 2000, Afa, İst.; Franz Kafka, Şarkıcı Josefine ya da Fare Ulusu, 2002, Say, İst.; Hermann Hesse, Kaplıcada Bir Konuk, 2002, Can, İst.; Rainer Maria Rilke, Auguste Rodin, 2002, Cem, İst.; Rainer Maria Rilke, Cezanne Üzerine Mektuplar, 2002, Cem, İst.; Rainer Maria Rilke, Tanrı’dan Öyküler, ?, Cem, İst.; Wolfgang Borchert, Ama Fareler Uyurlar Geceleyin, 2003, Doğan Kitap, İst.; Rainer Maria Rilke, Kalem ve Kılıç, 2003, Say, İst.; Rainer Maria Rilke, Beyaz Mutluluk, 2003, Cem, İst.; Hermann Hesse, Gertrud, 2003, YKY, İst.; Hermann Hesse, Rosshalde, 2003, YKY, İst.; Jacob Grimm / Wilhelm Grimm, Grimm Masalları 2 Cilt, 2003, YKY, İst.; Ingeborg Bachmann, Otuzuncu Yaş, Bütün Öyküler, 2004, YKY, İst.; Rainer Maria Rilke, Çünkü Zordur Sevgi, 2007, Cem, İst.; Rainer Maria Rilke, Kalbin İşi, 2009, Cem, İst.; Rainer Maria Rilke, Sonuncular, 2009, Cem, İst.; Rainer Maria Rilke, Floransa Günlüğü, 2010, Cem, İst.; Rainer Maria Rilke, İsa Çocuk, 2010, Cem, İst.; Wolfgang Weyrauch, İşaret Dili, 2010, Cem, İst.; Hans Bender, İlya’nın Güvercinleri, 2010, Gürer, İst.; Franz Kafka, Milena’ya Mektuplar, 2011, Cem, İst.; Bertolt Brecht, Epik Tiyatro, 2011, Agora, İst.; Stefan Zweig, Seçilmiş Öyküler, Yüksel Pazarkaya, İlknur Atik Saraç ve Leyla Uslu ile, 2012, Cem, İst.; Alfred Adler, Yaşamsal Sorunlar, 3.bas. 2013, Say, İst.; Grimm Kardeşler, Kurt ile Yedi Keçi Yavrusu, 2015, YKY, İst.; Grimm Kardeşler, Rapunzel, 2015, YKY, İst.; Grimm Kardeşler, Külkedisi, 2016, YKY, İst.; Grimm Kardeşler, Bremen Mızıkacıları, 2016, YKY, İst.; Grimm Kardeşler, Altın Kuş 2017, YKY, İst.; Hermann Hesse, Klein ve Wagner, 2017, YKY, İst.; Sigmund Freud, Bir Yanılsamanın Geleceği-Neden Savaş, 2017, Say, İst.; Alfred Adler, Yaşamın Anlam ve Amacı, 13. bas. 2017, Say, İst.; Alfred Adler, Eşcinsellik Üzerine, 2019, Say, İst.; Sigmund Freud, Psikanalize Giriş: 1-Yanılgılar ve Düşler Üzerine, 3.bas. 2018, Say, İst.; Sigmund Freud, Psikanalize Giriş: 2-Nevrozlar, 3.bas. 2018, Say, İst.; Sigmund Freud, Psikanalize Giriş: 3-Psikanaliz Üzerine Yeni Araştırmalar ve Bulgular, 2016, Say, İst.; Sigmund Freud, Yaşamım ve Psikanaliz, 13.bas. 2018, Say, İst.; Alfred Adler, Sorunlu Okul Çocuğu, 2018, Say, İst.; Grimm Kardeşler, Uyuyan Güzel, 2018, YKY, İst.; Sigmund Freud, Bir Çocukluk Nevrozu Hikâyesi, 5. bas. 2019, Say, İst.; Sigmund Freud, Totem ve Tabu, 6. bas. 2019, Say, İst.;  Alfred Adler, Güç Eğitilebilir Çocuklar, 2019, Say, İst.; Alfred Adler, Çocuk Eğitimi, 2019, Say, İst.; Hermenn Hesse, Hermann Lauscher, YKY, İst.: 2020.
Kaynaklar: Necatigil, İsimler, 353; Kurdakul, Sözlük, 621; Özkırımlı, TEA, IV, 1085- 1086; Muzaffer Uyguner, “Şipal, Kâmuran”, TDEA, VIII, 176; Karalioğlu, 528- 529; Hikmet Dizdaroğlu, “Kâmuran Şipal ve Hikâyeciliği”, Hisar, S. 12, Aralık 1964; Muhtar Körükçü, Varlık , Ekim 1964;  Rauf Mutluay, Yeni Edebiyat, Kasım 1969; Muzaffer Uyguner, “Buhûrumeryem”,Varlık, S. 787, Nisan 1973;  Necatigil, Eserler, 61- 62, 83- 85, 88- 89, 145; TBEA, c. II, 1.bas. 2001, 772/3.bas. 2010, 962-963; Ömer Lekesiz,  Yeni Türk Edebiyatında Öykü – 3, 1999; Sezer Ateş Ayvaz, “Bir Olgunluk Çağı Yapıtı, Cumhuriyet Kitap, 17 Haziran 1999; İhsan Işık,  Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, 2. bas., 2009; Necip Tosun, Öykümüzün Kırk Kapısı, “Kamuran Şipal-Ev İçlerinde Yalnız ve Tedirgin”, 2018, Dedalus, İst., 199-208; Can Yayınları internet sitesi; Say Yayınları internet sitesi, YKY internet sitesi.

*21 Şubat 2020 tarihinde güncellendi.

10 Ocak 2019 Perşembe

Âşıklar Bayramı / Kemal Varol


Kemal Varol'un beşinci romanı "Âşıklar Bayramı" İletişim Yayınları etiketiyle yayınlandı.

“Babam, tamı tamamına yirmi beş yıl sonra, bir elinde yıllanmış üç telli bağlaması, diğer elinde ahşap bavulu, kapımın önünde diz çökmüş, gece vakti aniden ortaya çıkmış mahcup bir konuk veya geçip giden zamandan borcunu mahsup etmeye gelmiş eski bir alacaklı gibi öylece beni bekliyordu.”

Evvela, baba-oğul hesaplaşmasına dair bir roman bu… Kırgınlığın, kızgınlığın, suçluluk duygusuyla, hayatından çıkartma arzusunun kopamamakla boğuştuğu bir hesaplaşma. Romanın kahramanı avukatın “Her oğul gibi, ne kadar direnirsem direneyim daha en başından babama karşı yeniktim” hissinin hep orada durduğu bir hesaplaşma.

Bir yandan da kırık bir aşk hikâyesinin bulutu dolanıyor babasıyla “meselesini” halletmeye çalışan adamın üzerinde… Yoksa, iki aşk hikâyesinin mi?

Roman, aynı zamanda bir yol hikâyesi… Hem, düz anlamıyla bir yol hikâyesi: Diyarbakır’dan Kars’a yolculuk ediyoruz. Uzun yolun menzilleri, konaklama tesisleri, aramalar, kontroller, ıssız taşra köşeleri… Memleket hastaneleri…

Ama bir yandan da hafıza içinde bir yolculuğun hikâyesini dinliyoruz. Zihnin kuytularına, bilincin dehlizlerine de uzanan bir yolculuk. Her konakta çırak ve hayranlarının adeta onu beklediği saz aşığı babanın müphem ilişkilerinin ve evvel hayatındaki kadınların sırrına doğru yolculuk… Asıl uzun yol, o işte…

Okurları, Kemal Varol’un önceki eserlerine de uğradığını sezecektir bu yolculuğun.

Aşıklar Bayramı içli bir türkü…”